Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

AMBIT

rzecz.
m
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SXVI, Kn, T, L (XVIII), SWil, SW, SJP

Nienotowany w słownikach:
SStp

Formy gramatyczne
lp M. ambit  
D. ambitu  
B. ambit  
Ms. ambicie  
Etymologia
łac. ambitus
Znaczenia
1. »arkadowe, nakryte przejście wzdłuż zewnętrznych lub wewnętrznych ścian budynku (kościoła, klasztoru), krużganek«
  • Ambit/ chodzenie nakryte iáko bywa w klasztorách/ ábo koło kościołá/ Peristylum [...] Peridromis [...]. Kn 6.
  • – Nagrobek na Zamku Crac[owskim] w Ambicie Koscioła od Południa wmurze, na ktorym text wykowany y Rok 1557. TrepNekLib 36.
2. »ograniczona przestrzeń, obszar, obwód, okrąg«
  • – Szaray ozdobny naznaczył [wezyr] y Książęciu/ y iny osobny Rzeczom iego Karwaser: a czeladzi drugi Tamten Ambit vlice/ iako idzie długi. TwarSLeg 58.
  • – Przed kościołem [św. Piotra] wielka i piękna bardzo planities, gankami ovali figura opasana [...] ganek każdy ma trzy drogi i szerokie, słupami kamiennemi bardzo miąższemi obstawione, w tymże ambicie jest fontana bardzo piękna. RadPam 41-42.
  • – Stał Meczet Jedwabnemi Kobiercy obity Kędy sto Lamp wisiało [...] pałało oliwą Na stronie Kortigarda, za nią niedaleki Arsenał: za nią stały Kuchnie y Apteki [...] Przeszło Tysiąc namiotów y szop, na kształt Dworow. W onym stało Ambicie: rozlicznych Colorow. PotWoj 195.
  • – Prawe Jego [króla] boki Zastąpili wodzowie przedni kwarcyjani Z województwy pospołu różno pomieszani, Które wzięły ambitu na milę dokoła. TwarSWoj II, 39.
3. »upragnienie sukcesów, sławy, ambicja, pycha«
  • – Pytasz o materyą? Swiat iest y co na niem, Ten nie Sytem pieniędzy głowę nabywaniem, Trudzi: Ten Zas ambitu, y Honorow pełny, Z odwagą się Kolchickiey dopomaga wełny. PotPer 22v.
  • – Za moją i innych panów dostąpiwszy fortuny promocją, nie jest wdzięcznym [szlachcic polski], a ambit gorszy Lucypera. RadziwHDiar 69.
Odsyłacze