Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

AMBIT

rzecz.
m
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SXVI, Kn, T, L (XVIII), SWil, SW, SJP

Nienotowany w słownikach:
SStp

Formy gramatyczne
liczba pojedyncza
M.   ambit
D.   ambitu
B. uż. nżyw.   ambit
Ms.   ambicie
Etymologia
łac. ambitus
Znaczenia
1. »arkadowe, nakryte przejście wzdłuż zewnętrznych lub wewnętrznych ścian budynku (kościoła, klasztoru), krużganek«
  • Ambit/ chodzenie nakryte iáko bywa w klasztorách/ ábo koło kościołá/ Peristylum [...] Peridromis [...]. Kn 6.
  • – Nagrobek na Zamku Crac[owskim] w Ambicie Koscioła od Południa wmurze, na ktorym text wykowany y Rok 1557. TrepNekLib 36.
2. »ograniczona przestrzeń, obszar, obwód, okrąg«
  • – Szaray ozdobny naznaczył [wezyr] y Książęciu/ y iny osobny Rzeczom iego Karwaser: a czeladzi drugi Tamten Ambit vlice/ iako idzie długi. TwarSLeg 58.
  • – Przed kościołem [św. Piotra] wielka i piękna bardzo planities, gankami ovali figura opasana [...] ganek każdy ma trzy drogi i szerokie, słupami kamiennemi bardzo miąższemi obstawione, w tymże ambicie jest fontana bardzo piękna. RadPam 41-42.
  • – Stał Meczet Jedwabnemi Kobiercy obity Kędy sto Lamp wisiało [...] pałało oliwą Na stronie Kortigarda, za nią niedaleki Arsenał: za nią stały Kuchnie y Apteki [...] Przeszło Tysiąc namiotów y szop, na kształt Dworow. W onym stało Ambicie: rozlicznych Colorow. PotWoj 195.
  • – Prawe Jego [króla] boki Zastąpili wodzowie przedni kwarcyjani Z województwy pospołu różno pomieszani, Które wzięły ambitu na milę dokoła. TwarSWoj II, 39.
3. »upragnienie sukcesów, sławy, ambicja, pycha«
  • – Pytasz o materyą? Swiat iest y co na niem, Ten nie Sytem pieniędzy głowę nabywaniem, Trudzi: Ten Zas ambitu, y Honorow pełny, Z odwagą się Kolchickiey dopomaga wełny. PotPer 22v.
  • – Za moją i innych panów dostąpiwszy fortuny promocją, nie jest wdzięcznym [szlachcic polski], a ambit gorszy Lucypera. RadziwHDiar 69.
Odsyłacze