Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

ALEKSANDER

rzecz.
m
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
L (XVIII)

Nienotowany w słownikach:
SStp, SXVI, Kn, T, SWil, SW, SJP


Najwcześniejsze poświadczenie: 1626-1639
Formy gramatyczne
lp M. Aleksander  
D. Aleksandra  
C. Aleksandrowi  
B. Aleksandra  
N. Aleksandrem  
Ms. Aleksandrze  
W. Aleksandrze  
lm D. Aleksandrów  
Znaczenia
1. nazwa osobowa »imię męskie«
  • Alexander Syn drugi w Wieliczce miał dom. TrepNekLib 88.
  • – Zasiada ná Stolicy Apostolskiey Ociec święty Alexander tego imienia VII. MerkPol 2.
  • – Czy rzucił [król] juki złota z Alexandrem? czy wieniec tegoż metallu z Juliuszem? czy sto par wołów ze Scipionem? czy podziękował? czy obiecał? PotWoj VIIv.
  • – Sędziowie [...] Supplikę podali do rąk Alexandrowi Xiążęciu. HistŚwież 196.
2. nazwa osobowa »król macedoński zwany Wielkim (356-323 p. Chr.)«
  • Alexander Wielki Kállistenesá pomowiwszy o zdrádę/ [...] zámknął go ze psem w żelázney klatce. BirkNagr 54.
  • – Ty Woyny nieznasz potrzebys niewidział Chyba nascienie kendy malowaną albo O wielkim Alexandrze słysząc tam gdzie wszkołach. OpalKSat 64.
  • – Odłosz naczas gorączkę y Febrę nie zdrową Daryusz Alexandrze, Daryusz nad głową Bierz nasię twardy kiris. PotWoj 209.
  • – Leda huczkiem Tatarskiem w Ukrainie rozkazowano y moglismy tak quarulari, iako niegdy Macedoni przed swoim Alexandrem. PotWoj XIIv.
  • – Iedno tylko, Wielkiego Alexándrá łoże, Przed ktorym w ten czás świát drżał, godne tego liczy Zeby ná niem, wieniec swoy; złożyłá Dziewiczy [Mintha]. PotPocz 52.
3. przen. »mężny i waleczny rycerz, władca«
  • – Iednym rázem pod Lipskiem w Roku P. 1632. Nouemb: 16. w polu szerokim stánął ten kwiát [król Gustaw Adolf]/ y nátárczywie vixtangens terram, iáko drugi W. Alexander/ padszy ná ostrą kosę śmierci/ vsechł/ y zginął/ iáko cień. BirkNagr 38.
  • – Póki świat młody i jeszcze był nowy, między ślepemi król był jednooki Kto się opiece dostał Homerowéj, choć nie było co, wyniósł pod obłoki [...] Dzisia, gdy świat lat stoi sześć tysięcy, znalazłby takich Aleksandrów więcej. PotMuzaKarp 59.
  • – Kto w cudzoziemskiej szarży pierwej muszkieterem Nie będzie, nie może nikt być oficyerem. Czemuż też nie mają być do szlachectwa stopnie? Niech Maćka Alexandrem wprzod zwą, nim go dopnie. PotFraszBrück I 508.