Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

MODLITWA

rzecz.
ż
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SStp, Kn, T, L, SWil, SW, SJP

Nienotowany w słownikach:
SXVI (?)

Formy gramatyczne
lp M. modlitwa  
D. modlitwy  
C. modlitwie  
B. modlitwę  
N. modlitwą  
Ms. modlitwie  
lm M. modlitwy  
D. modlitw  
B. modllitwy  
N. modlitwami  
Ms. modlitwach  
Znaczenia
1. relig. »zwrócenie się do Boga z prośbą, dziękczynieniem, uwielbieniem lub przebłaganiem«
  • – Przyjacielu, u tego meczetu postanowiłem ja chatyba do modlitw zwoływającego. SaadiOtwSGul 167.
  • – O kondicyách modlitwy/ żeby była wysłuchána. BirkNiedz 190?.
  • – Modlisz się/ nie klękajże ná przecznicách ulicznych; ale zámkni się z modlitwą swą w komorce. BirkNiedz 201.
  • – I wstąpił dym kadzenia z modlitwami świętych z ręki Anioła przed obliczność Bożą. BG Ap 8, 4.
  • – Modłá/ item vide Modlitwá. Kn 422.
  • Modlitwá/ Modłá/ Proźba do Bogá. Precartio. Kn 422.
  • Adoratio. Poklón 1 Modlitwá. Ułón. KnŁacPol 21.
  • Precartio. Modlitwá. Proźba. KnŁacPol 616.
  • – A ieżeli Siostry zásłużyć mogły zdrowie Pryoryssy/ dáleko więcey modlitwą swoią mogą vprosić v Bogá potrzebki Zakonne/ y pożywienie swoie: gdy ich myśl więcey w Bogu á niżeli w rzeczách doczesnych vtopiona będzie: bo łátwiey o suchą grzaneczkę nabożney Pánnie (ktora się iey obrocić może w cukier słodki) niżeli o plastr z niebá chorey. OkolNiebo 58.
  • – Do Boga tylko uciekał się [cesarz] modlitwami A Polakow wyglądał. PasPam 276.
  • – Klęknął Eremita na Modlitwę. PasPam 56.
  • – Lud cięszko strapiony postem y modlitwą Boski błagał Maiestat, aby swą gonitwą Duchow Niebieskich strącił z dumy othomana. DrobOpow 22.
  • – Niektore Páńskiego y Szlácheckiego stánu Osoby tę wádę do śiebie máją, gdy do kośćiołá ná nabożeństwo przydą, że śię ráczey y więcey częśćią spániem, częśćią szeptániem (gádániem, rozmawiániem) częśćią w modlitwách czytáńiem, niźli słowá Bożego słuchániem zábáwiáją. GdacPan 21-22.
  • – Gdy rozćiągniećie ręce swoje, woła sam Bog ná Grzeszniki, zákryję oczy od was, tákże gdy będźiećie przedłużáć modlitwy swoje nie wysłucham. GdacPan 42.
  • – Modli się Piotr, a po modlitwie łaknie; tak to widzę z Duchowieństwem, z bogomyślnością może chodzić pospołu ułamnostka apetytowa MłodzKaz IV, 105-106.
  • – W krotkich modlitwach prędko się zgubiemy, roztargnienia cierpiemy, atencyi nie mamy. MłodzKaz III, 35.
  • – O tym dowiedziawszy się [o śmierci męża] Błogosławiona Jutta, wolnieyszą będąc, tym więcey przyczyniła uczynkow miłosiernych, modlitw y prac koło ubogich [...]. NiesKor II 590.
  • Modlitwa [...]. T III 853-854.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • na modlitwie:
    • – A z głowy nieiaki dym się pokazował od gorącey attencyey [Margarety] na modlitwie. OkolNiebo 63.
  • modlitwa pańska:
  • »Ojcze nasz«
    • – Nic inszego ábowiem nád wámi nie mówiłám / ieno modlitwę Páńską ábo Pacierz / y Kredo/ ábo skłądek wyznania wiáry chrześciáńskiey/ á záraz uzdrowieni iesteście. SpInZąbMłot 241.
2. »tekst«
  • Modlitwy/ Modlitewki/ i Kśiąszki w ktorych modlitwy są. Kn 422.
3. przen. »prośba do człowieka«
  • – Niechciałem się bawić koło niego zabiiac mi tez zalgo było na owę iego gorącą rospamietywaiąc modlitwę. PasPam 95v.
Związki frazeologiczne

  • ktoś miał wielkie modllitwy o coś:
  • »proszono kogos o coś usilnie«
    • – Panie Bracie miałęm tu wielkie Modlitwy o tę Funkcyią byli tu umniePan Zerosławski y Pąn Niegoszewski prosząc mię oto że bym ich tam posłał. PasPam 159v-160.
4. w lm »modlitewnik«
  • – Na odpusty, tam trzeba nabożnie [...] trzeba będzie mieć przy sobie modlitwy nabożne, paceirze u pasa, kostur w ręku, garnek duży masła w tłumoku, stworzenia człowiecze dobrze utworzone, chleb pieczony, pieniędzy węzeł niemały. A gdy takie będziesz miał przy sobie charaktery, o co jedno nabożnie się modląc prosić będziesz, wszytko otrzymasz - a bez tych charakterów musiałbyś doma siedzieć. MinSow Na odpusty, tam trzeba nabożnie [...] trzeba będzie mieć przy sobie modlitwy nabożne, paceirze u pasa, kostur w ręku, garnek duży masła w tłumoku, stworzenia człowiecze dobrze utworzone, chleb pieczony, pieniędzy węzeł niemały. A gdy takie będziesz miał przy sobie charaktery, o co jedno nabożnie się modląc prosić będziesz, wszytko otrzymasz - a bez tych charakterów musiałbyś doma siedzieć. MinSow 271-272.
  • Modlitwy/ Modlitewki/ i Kśiąszki w ktorych modlitwy są. Kn 422.
  • Precarius liber. an recte Modlitwy. KnŁacPol 615.
  • – Niektore Páńskiego y Szlácheckiego stánu Osoby tę wádę do śiebie máją, gdy do kośćiołá ná nabożeństwo przydą, że śię ráczey y więcey częśćią spániem, częśćią szeptániem (gádániem, rozmawiániem) częśćią w modlitwách czytáńiem, niźli słowá Bożego słuchániem zábáwiáją. GdacPan 21-22.
Użycia metajęzykowe
  • - Cegłá cegiełká, płáchtá płáchetká, modlitwá modlitewká. WojnaInst 61
Odsyłacze