Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

BANDYT

rzecz.
m
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SXVI ( supl.), Kn, T, L ( XVII), SWil, SW, SJP

Nienotowany w słownikach:
SStp

Formy gramatyczne
lp M. bandyt  
D. bandyta  
N. bandytem  
lm M. bandyci  
D. bandytów  
C. bandytom  
B. bandytów   || bandyty  
Etymologia
wł. bandito
Znaczenia
1. prawn. »człowiek wyjęty spod prawa; wygnaniec«
  • – A cześć y chwała nas nieśmiertelnych czyni/ iáko vczy Plato. Zkąd Cicero będąc Bándytem/ gdy był przywrocony do oyczyzny/ tę cześć poczytał sobie zá nieśmiertelność. PetrSEt 316.
  • – Wyiechał z Zácynthu nowy Hetman wielki/ wespoł z Galerámi Maltanskimi/ ktore się tam z nim zeszły: wziął z sobą kilká okrętow z prowiantem wszelákim nałádowánych/ á przytym kilká set bándytow. MerkPol 301.
  • – Sixtus Quintus Papież Bándyty (to iest wywołánce) [...] tákimi fortelámi znosił. [...] prżmia proponował/ że ktoby przedniego bándytá zábił/ tyle á tyle tysięcy szkutow [...] mieć będzie. PisMów II 87.
  • – Nawet otrobiono [!] ze iezeliby bandyt Bandyta zabił y głowę przyniosł, aby zapłatę wzion y był wolny od wszytkich Swoich Wystepkow ktore mu zupełnie darowano. HistŚwież 205.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • bandyt włoski:
    • Bándyt włoski/ Wywołániéc polski v. Wywołániéc. Kn 13.
    • Bandyt włoski, wywołaniec. T III 21.
Przenośnie
  • Miásto Aniołow, imię diabłow otrzymáli [upadli aniołowie]: [...] záczym y ci, Wytrąbieni są z Boskiey czci, iáko bandyci.DamKuligKról 43
2. »sprawca napadów, morderstw, rabuś, zbój«
  • – Zboycy wezmą tylo ile im potrzebá/ dádzą ieszcze ná stráwę podrożnemu bándyci. BirkNiedz 53.
  • – Dnia 25 puściłem się wodą do Neapolim na faluce, kędy, favente vento, die 26 na noc stanąłem, lubo z Rzymu do Neapolim stapiędziesiąt mil włoskich rachują. Dokąd inaczej jechać niepodobna (dla bandytów, którzy rozbójstwem się bawią, nie zabi[j]ając przecie, jeno obierając cale ze wszystkiego, samego żywcem puszczają!). BillTDiar 56.
  • – Za czasu Sixta V Papieza tak wiele Bandytow po Włoszech było ze nikt w domu bespieczny nie był, nikt się wychylic nie Smiał bo wszędy rozbiiano. HistŚwież 205.
  • – Nawet otrobiono [!] ze iezeliby bandyt Bandyta zabił y głowę przyniosł, aby zapłatę wzion y był wolny od wszytkich Swoich Wystepkow ktore mu zupełnie darowano. HistŚwież 205.
  • – Przenaimuię, [...] przenaiął bandyta naniego. T III 1679-1680.