Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

CHŁOSTAĆ

czas. ndk
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SXVI (chostać, chwostać), T, L (XVI-XVIII), SWil, SW, SJP

Nienotowany w słownikach:
SStp, Kn

Formy gramatyczne
chłostać  
lp 3. os. chłoszcze   || chłosta  
lm 3. os. chłoszczą  
lp m 3. os. chłostał  
ż 3. os. chłostała  
Znaczenia
1. »zadawać komu karę cielesną, bić kogo albo co rózgą, batem, biczować, smagać«
Rekcja: kogo co, bez rekcji

  • – Konte ich sie bekommen/ ich wolt sie lassen am Back streichen. Bych ją mogłá dostać/ dáłábych ją smágáć * chłostać] ná prągu *kaku. VolcDial 98.
  • – On sam [Bóg] Erynny dobrze biczem chłosta Wam nie doyrzany; bo nad nim mieszkacie Zadne mu prawo; zadna moc nie sprosta. LucChrośPhar 199.
Przenośnie
  • Dobrze stworzone [rzeczy] w bicze nam [Bóg] przetwarza/ ktorzy złe czynimy/ áby snadź te sáme przez bol/ ktory[m] chłoszczą/ grzeszącym złe były.KalCuda 231
  • Z wojskiem niezwyciężonych Sarmatów się starli [Kozacy] A że im kredensował w potrzebie gniew boski, sam im serca dodawał, a straszne przegróżki Puszczał na wojska polskie: nie ich broń, nie oni, Ręka boska wygrała, która przy ich broni Wtenczas biła, która ich biczami chłostała, Syny zapamiętałe; [...] przed straszną ręką uchodzili Pańską, [...] Na sercach tylko mając sztychy nie odbite.ZimBSiel 163
  • Sprawiedliwości Boskiey ten iest zwyczay, że tę rozgę ktorą grzechy nasze chłosta, często w ogień rzuca.DanOstSwada I, 212
2. przen.  »sprowadzać, zsyłać na kogo albo co nieszczęścia, plagi, klęski, nękać, prześladować; karać kogo«
Rekcja: kogo co

  • – Spráwiedliwość Boska, powietrzem ich [Tatarów] chłostać poczęłá. NiesKor II 30.
  • – I moc mieć będą [prorocy] wody zámieniáć w krew, y chłostáć ziemię wszelką plagą, ilekroć zechcą. BystrzInfCosm H3.
  • – Nieszczęście, ktore, wszystkich ludzi chłoszcze, Mnie uczęstnikiem praw swoich mieć chciało. DrużZbiór 218.
  • – O iák ciężko w złym rázie przyiaciela dostáć, Zwłaszczá, kogo nie łáska zácznie Krolow chłostáć. DrużZbiór 22.
Podhasła

CHŁOSTANY


im. przym. bier.

Formy gramatyczne
lp M. m chłostany  
Najwcześniejsze poświadczenie:
1738
Znaczenia
»taki, któremu zadaje się karę cielesną; bity rózgą, batem, biczowanym smagany«
  • – Więcey się modlitwą [...] bawił [Jan Kuncewicz]; o co nie raz od Pana [kupca wileńskiego] surowie zgromiony, ba y chłostany. NiesKor II 757.
  • – Podnim [prześcieradłem Jezusa] muł choć bardzo chłostany, nie chciał postąpić. ChmielAteny II 179.

CHŁOSZCZĄCY


im. przym. czyn.

Formy gramatyczne
lm D. chłoszczących  
Najwcześniejsze poświadczenie:
Znaczenia
hasło w opracowaniu - nie podano jeszcze definicji