Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

*ALASPAS

rzecz.
m
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Warianty fonetyczne: *ALASPAS, HALASPAS
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
L (halaspas; XVII-XVIII), SWil (halaspas), SW (halaspas)

Nienotowany w słownikach:
SStp, SXVI, Kn, T, SJP


Najwcześniejsze poświadczenie: 1632
Formy gramatyczne
lp M. halaspas  
N. halaspasem  
Ms. alaspasie  
lm D. alaspasów  
B. alaspasy  
Etymologia
z rus. hałapas 'darmozjad'
Znaczenia
»swawola, zabawa, rozrywka«
  • – Jupiter, który siedzi na zmyślonym niebie, zaprosił wszystkich bogów na bankiet do siebie. [...] Tam czynili bogowie lube sobie wczasy, Krotofile, tam żarty, tam swe alaspasy. SzlichŻartSok 180.
  • – Druga [brama] się na cesarskie otwiera ogrody, gdzie pod majem bluszczowym i wdzięcznymi chłody morwi jedwabiorodnych swoje cesarz wczasy i ucieszne z paniami miewa alaspasy. TwarSLegK 139-140.
  • – Neptun kiedy z Tetydą ma swe alaspasy, Groźny trydent wzgardzony leży w one czasy. TrembWierszeWir II 272.
  • – Ozwij się lutni [...] Rzuć teraz owe Pienia światowe, Puść krotofile, Jakieś w tym czasie, Przy allaspasie Śpiewała mile. KochChrysTur 3.
  • – Ieśli z Bezżennych, wyniść życzysz áláspásow, A do Małżeńskich myślisz pobieráć się wczásow. Stárszey się kłániay Siostrze; uznasz chęć w stárániu. GorzWol 33.
  • DE`BANDADE [...] HALASPAS, Swywola, rospusta. DanKolaDyk I, 412.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • halaspasem chodzić:
    • DE`BANDADE [...] Les soldats vont à la debandade [...] Halaspasem chodzą zołnierze. DanKolaDyk I, 412.
Przenośnie
  • Bo choć lutnia czasem Pałzuje, ow po izbie chodzi hallaspasem, To przeciwko otwarte z kryształu kwatery Wyświadczają, iż affekt ma u Damy szczery, W ktorych się ona często strojno przesuszała I słoneczny blask swoim blaskiem odbijała.KorczWiz 17