Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

NATURA

rzecz.
ż
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach
Słowniki nie notują
Najwcześniejsze poświadczenie: 1632
Formy gramatyczne
lp M. natura  
D. natury  
C. naturze  
B. naturę  
Etymologia
łac. natura
Znaczenia
1. »ogół wrodzonych cech umysłowych, charakter, usposobienie, przyrodzone skłonności«
  • – Wypuszczali ią [wydrę] przecie kilka razy do wody dla ochłodzenia y ucieszenia swoiey natury. PasPam 254v.
  • – Nauczyło się u mnie chodzic gdzie chciało Bobrowac sobie po Stawach po rzekach poko się iey [wydrze] podobało według swoiey natury. PasPam 255.
  • Naturę Iego znam ze rad klimkiem Rzuci. PasPam 91.
  • – Pana Paska oddzisia będę miał za dobrego mętrcę ludzkiey natury. kiedy on z Wolskiego wyczytał wszystkę nieprawdę. PasPam 92.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • choleryczna natura:
2. »siła rządząca światem materialnym, przyroda«
  • – Mowię Nu MSCi Panowie teraz nąm trzeba pokazać ze nas Bog y natura formavit Ludzmi nie grzybami. PasPam 237v.
  • – Alec przecię Natura więcey w tym pracuie kogo Samego przez się dobrym wystawuie. PasPam 273.
  • – Nie umieiętność moia to sprawiła Ale natura dobrym cię czyniła. PasPam 51.
3. »naturalne cechy, właściwości«
  • – Marzec był tak ciepły sychy y węsoły ze prawie przeciwko naturze swoiey. PasPam 258.
  • – Insza tego a insza tamtego Morza Natura iest. PasPam 63.
4. »sposób, rodzaj«
  • – Insza to iest Natura Peregrinationis uczyć się Pierla Italiano, pierla franciezo a insza uczyć się Verdo Mien hasło. PasPam 138.
Związki nieprzyporządkowane do znaczeń
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • autor natury:
    • Author natury/ y natura sama serce w poyśrzodku ciała ludzkiego y bydlęcego/ z ktoregoby się żywot y czerstwość na wszytko ciało rozchodziła/ zasadziła. PruszczKlejn 35.
  • natura krokodylowa:
    • – Kortezánná, iest nátury Krokodylowey, ktory zámorzywzy, nád trupem płácze. AndPiekBoh 63.
  • natura boska:
  • potrzeba natury:
    • – Iuz nade dniem iakis człowiek [z] Swieczką dla potrzeby natury wszedł między owe obaliny y usłyszawszy konaiących ludzi ięczenia zląkszy się uciekł y innych ludzi zawołał [...]. HistŚwież 81.
    • – [...] książęta małe, synowie jej [księżnej krajczyny], zamknięte były w wielkiej niewygodzie i smrodzie, gdyż w tej jednej izbie spać, jeść i inne potrzeby natury czynić musieli. MatDiar I, 285.
Przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa

  • Od łáskáwey ręki ábo nátury bárziey boli. KnAd 764.