Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

BŁONA

rzecz.
ż
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Warianty fonetyczne: BŁONA, BŁÓNA
Notowanie w słownikach
Słowniki notują
Formy gramatyczne
lp M. błóna   || błona  
D. błony   || błóny  
B. błonę  
lm M. błóny   || błony  
D. błon  
B. błony  
N. błonami  
Znaczenia
1. »w organizmach żywych: tkanka dzieląca, łącząca lub okrywająca poszczególne narządy, otoczka, osłonka«
  • Błóná w ciélé źwierząt/ luckiem/ powszéchnié/ rozmáita/ przy mozgu/ przy sádlé/ wnętrznościách. Membrana. Kn 36.
  • Błóná w ktorey się dziecię rodzi/ Łożysko/ Volua [...] Secundae. Kn 36.
  • – Od głowy ná doł do związkow/ do stáwow spadáiąc / miedzy błonámi guzy robi [kołtun]. PetrJWod 22.
  • – Otoczyna/ v. Błoná. SzyrDict 277.
  • – Należy też do tego [do pleury] zápalenie błony, dzielącey płucá (ktora názywa się Mediastinum. CompMed 156.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • błona brzuchowa:
    • – Rupturá/ przétárcie/ przérwánie błony brzuchowey. v Przépukliná. Kn 955.
  • błóna kiszkowa:
    • Błóná kiszkowa. [...] Membrana in medio intestinorum, ea sustinens. Mesenterium et mesaraeum, [...] Lactes, [...] Pantices [...] vide Kiszká. Kn 36.
  • błona kościana:
    • – Żnalaższy mieysce spruchniałe, Periostium lub błonę kościaną przyzwoitym instrumentem oskrobawszy [...] przypalić ią trzeba. BeimJelMed 216.
  • błona poprzeczna || błóna poprzeczna:
    • Błóná wé wnętrzu poprzeczna/ Osierdzie/ otoczyná/ przégroda wnętrzna. Diaphragma [...] Septum transuersum [...] Disseptum [...] Dissipium [...] Praecordia. Kn 36.
    • Błoná we wnętrzu poprzeczna/ Septum transferum, die leiste im leib. DasHünDict Ppv.
  • szrednia błona:
    • – Wiatry mnożą się dużo, y szrednią błonę Diaphragma anatomice zwaną przytłaczaiąc, płucom wolność biorą gwałtem. BeimJelMed 549.
Przenośnie
  • TWárde bronią Zapory/ Do lubey wniść komory Kędy skarb iest schowány Nieoszácowány [...] Iuż y pod przyciesz spodem/ Chcę podleść trudnym chodem Lub wyłupawszy błony Wniść niepostrzeżony.KochProżnLir 195
2. »powłoka, otoczka, osłonka wytworzona naturalnie na powierzchni czego«
  • – Nogay Wodz [...] Zołnierze Dobrowolnie rozpusci, poczyniwszy szkody Niezliczone powrocą wswą Krainę [...] W Krakowskim Horyzoncie Rybitwy z sieciami W iednym stawie poymali z swietnemi oczami Dziw, z kozią głową ktory [...] z wielkim ięczeniem pod lodowe błony spełznie, a w Wislnym nurcie zginął zatopiony. DrobOpow 75.
3. »szyba w oknie, wykonana z błony zwierzęcej bądź ze szkła«
  • – Piec stłuczony/ drzwi spádły/ podrápane błony/ Z ściąn lepienie opádło/ zimno z kázdey strony. NowSow 30 nlb..
  • Błóna w oknié/ bądź z błóny/ bądź ze śkłá/ (dicitur etiam Okno/ sed meliùs Błóná/ vt Nie mász w tey izbié błon/ choć są okná) Fenestra sint non sine foriculis, z błonámi ábo okiennicámi. Kn 36.
  • – Naprzód budowanie wielkie, w którym jedna izba, drzwi na zawiasach z klamkami, z antabami u nich, błon 3 wielkich szklanych w ołowie u nich. InwKal I I, 81-82.
  • – Ta kaczmarka [...] przÿszedszÿ do chalupÿ, gwaltem blony pobrala. KsKasUl I, 315.
  • Błoná w oknie, la fenetre de verre. KulUszDyk 8.