Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

MIECZ

rzecz.
m
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach
Słowniki nie notują
Najwcześniejsze poświadczenie: 1616
Formy gramatyczne
lp M. miecz  
D. miecza  
B. miecz  
N. mieczem  
lm M. miecze  
B. miecze  
Znaczenia
1. »rodzaj broni siecznej«
  • – Iezeli nie brał mieczem po szyiey togo pewnie nie minie. PasPam 167v.
  • – Niech czyie Herbowne za Rzecpospolitą zastawiaią się miecze. PasPam 205.
  • – Prawił iedno kurzeczy, drugie nic potym, A miecz zaraz podle boku z chłopcem. PasPam 83v.
  • – On uderzywszy dwiamia [dwiema] palcami wmiec odpowie ia ztą tylko iedną Panną zwykłęm tancowac. PasPam 84.
  • – Powiedano że on y w domu podpiwszy każe Muzyce grać i zmieczęm rozne sztuki szermierskie wyrabia. PasPam 84.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • mieczem i ogniem:
  • »wojną i pożogą«
    • – Ten Iaszczurczy Narod Trzy częsci Oyczyzny naszey mieczem y ogniem z plądrował. PasPam 118.
  • przez ognie i miecze:
Związki frazeologiczne

  • miecza dobywać:
  • »prowadzić wojnę«
    • – Iuz Mars krwawego miecza swego Niedobywa. PasPam 272.
  • katowskiego godny miecza:
2. »ścięcie mieczem, śmierć prze ścięcie«
  • – Na tych tedy dobrych Consyliarzow zachować te wierze y Miecza pogrozki bo się ia ich nieboię. PasPam 139v.
  • – Nate słowa moie kiedym mowił że mi mieczęm y Smiercią grozą Obrocił się krol do Podkomorzego koronnego y rzekł pies to mowił. PasPam 149a.
  • – Tamci zas Cholerycy Pragnęli miecza y krwie rozlania. PasPam 241v.
Związki nieprzyporządkowane do znaczeń
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • miecza dobywać:
    • ~ Iuz Mars krwawego miecza swego Niedobywa. PasPam 272.
Związki frazeologiczne

  • katowskiego godny miecza:
  • »zasługujący na karę śmierci«
    • – Co ktorego ex magnatib[us] wspomną to nie rzeką tylko zdrayca katowskiego godni [zam. godny] miecza etc. PasPam 243.
Przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa

  • Broń mieyscem/ Rusnicá w lesie/ Kopija w polu/ Miecz ná vlicy/ Puginał w cieśni. Strászne są. ŻabPol B2.
  • Bárziey boli od ięzyká niż od miéczá. KnAd 10.