Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

SKRZYPCE

rzecz.
nmos
blp
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Warianty fonetyczne: SKRZYPCE, SKRZYPCZE, SKRYPCE
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
Kn, T, L, SWil, SW, SJP

Nienotowany w słownikach:
SStp, SXVI (?)


Najwcześniejsze poświadczenie: 1601-1620
Formy gramatyczne
lm M. skrzypce   || skrzypcze  
D. skrzypiec  
skrzypców  
B. skrzypce   || skrypce  
N. skrzypcami  
Ms. skrzypcach  
Znaczenia
»strunowy, smyczkowy instrument muzyczny«
  • – [...] a ta lira nakształt skrzypiec, ieno miasto smyczka kołko iest przyprawione we srzodku, że od spodu strupy rznie, kręcąc iedną ręką a drugą klawiszow przyciska, ktorych przy szyice zdziesiątek iest. MasDiar 62v.
  • – ABo pięknie zágraycie/ Abo mi skrzypce daycie/ Ja będę grał/ Będę śpiewał/ Ymáłe dziecię z Jezusem kołysał. ŻabSymf E2-b.
  • – Głuchy niechay zembami scisnie kołek u lutni albo u kobzy albo u skrzypiec gdy graią tedy melodią usłyszy choc nie uszyma GrodzPrzes 122b.
  • – Apollo, gdy ieszcze murowaną swoią lutnią, albo skrzypce, ná onym murze pospolicie kłádał OvOtwWPrzem 247.
  • – Miałęm wyrostka Dzięgielowskiego co grał na skrzypcach y spiewał ładnie. PasPam 224 r.
  • – Precz Instrumenty, precz wesołe skrzypce. Wzałosney wszytkich mych pociech rozsypce, Wszelakie skoki, y Tance y Trele Vciekło moie na Wieki Wesele, Niemi poArfie, nic mi po Wioli, Nie gra, nie spiewa, kogo serce boli. PotPer 19v.
  • – [...] A onegdajszy chodzi od kramu do kramu. Pyta jeśli łuk smyczkiem i sajdak wiolę, Kołczon skrzypcami, ktorem końcem strzały kolą? PotFraszBrück I 508.
  • – Skrzypek i organista, słysząc co ksiądz każe Z ambony, ze Bog duchem chwalić się rozkaz Poswarzyli się z sobą i skrzypka to napusza Że w skrzypcach, na ktorych gra, musi byc i dusza PotFraszBrück I 585.
  • – Zbytki [...] O czymże Polska myśli [...] Żeby im grały trąby, skrzypce i wiole; Żeby po stołach w cukrze piramidy stały I winem, z suchych groznow wspienione kryształy. Już ci niewiasty złotem trzewiki niestoty, Mężowie nim wszeteczne wyszywają boty. Już perły, już kanaki noszą przy kontuszach; Poczekawszy będą je nosili na uszach. PotFraszBrück II 147.
  • – [...] śpiewać i grać, ale Na sercach, ten na skrzypcach każe i cymbale. Nie wiem, kogo raczej, Pawła czy Dawida, Czy apostoła słuchać należy czy żyda? PotFraszBrück II 9.
  • Skrzypce ein Violin KellGram 221.
  • – LYRE...Lira...SKRZYPCE LYRE...Lyra...SKRZYPCE gwiazda ná niebie nákształt skrzypcow. DanKolaDyk II, 217.
  • – DRZEĆ się ná skrzypcach, o tym co źle gra ná skrzypcach, iákby po uszach drapał. DanKolaDyk II, 409.
  • – skrzypice; skrzypce. plur. 1) Geige, Fiebel, Violine. [...] violon, un instrument de musique á cordes § skrzypce wielkie, małe; grać na skrzypcach; do skrzypcow (skrzypic) fletnie przyłączono. skrzypce na niebie z dziesięci gwiazd są złożone. T III 2053.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • skrzypce do basów:
    • – Basse de-Viole. Sonigravis barbitus Bassetla, Skrzypce do Bassow. DanKolaDyk I, 176.
  • skrzypce basowe:
    • Skrzypce basowe. eine Bassgeige. viole. T III 2053.
  • drzeć się na skrzypcach:
    • ~ DRZEĆ się ná skrzypcach, o tym co źle gra ná skrzypcach, iákby po uszach drapał. DanKolaDyk II, 409.
Użycia metajęzykowe
  • - Skrzypce śmieci strachy Suchody Swiątki świerzbiączki száłámáie WojnaInst 50-51
Podhasła

SKRZYPCE


Najwcześniejsze poświadczenie:
Znaczenia
astr.  nazwa własna »nazwa gwiazdozbioru«
Odsyłacze