Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

RAPIER

rzecz.
m
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Warianty fonetyczne: RAPIER, RAPIR
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
Kn (rapir), T (rapir), L (rapir), SWil (rapier, rapir), SW (rapier, rapir), SJP (rapier)

Nienotowany w słownikach:
SStp, SXVI (jeszcze nie wydany)


Najwcześniejsze poświadczenie: 1610-1625
Formy gramatyczne
lp M. rapir   || rapier  
D. rapiera  
B. rapier   || rapir  
N. rapierem   || rapirem  
lm M. rapiry  
D. rapierów   || rapirów  
B. rapiery  
N. rapirami  
Etymologia
fr. rapière
niem. Rapier
Znaczenia
»długi, wąski miecz obosieczny, służący głównie do zadawania pchnięć«
  • Rápir/ v. Szpada. K. Say. Dictionar. Wilno 1642 SaadiOtwSGul 374.
  • – Czemu zbroi nie mają, czemu krzywe rapiry [...]? DembPrzew 54.
  • – Ma te prerogátywe Poseł Angielski, ze gdy bywa u Cesárza, ábo w Dywánie i Rápir zá nim noszą, czego nie máią drudzy. TwarSLeg 59 marg.
  • – Szpad alias Rapierow [...] 87 ArchRadziw 1638 116/6.
  • – Szpad pokoiowych nieboszczycká Xia Jć[?] Msci ÿ inszych z Rapirámi Dwadzieścia trzÿ ArchRadziw 1638 36/14.
  • Rapier z Fordymentem złocistym z smoczą głowką. ArchRadziw 1638 78/53.
  • – Pod Choynicami gdy nas Szwedzi w nocy napadli obudwu porąbano y rapirami pokłoto. PasPam 84.
  • – Pod Choynicami [...] Rubieszowski Czterydziestą kilą razow Strzelanych Sztychowych y rapirami sieczonych na poboiowisku połozonych zaniezywego. PasPam 86.
  • – Niemiec jakiś ci przypadłszy ciął go rapirem przez nos i przebił. Nie wiemże, jeśli będzie żyw, luboć mu przecię cyrulik nieźle tuszy. SobJListy 55.
  • – Kaliszewski z Gwardyią Z dworu Się wypiera Ku własnemu łozniku, od boku rapiera Uchyliwszy DrobOpow 171.
  • – Roskazał, áby onemu oskárzonemu [Szláchćicowi] pás, rápier, y insze szlácheckie insignia y ozdoby odięto; co gdy śię stáło, wyrzućił y wyglozował go z Rejestru szláchectwá mowiąc: Jáko Krol ma moc Szláchćicáuczynić, tak go też może degrádować z y syláchectwá zrzućić. GdacPan 8-9.
  • – [...] ten[sc.Teodozjusz] chwalebny Cesarz tych pámiętnych używa słow: kiedy do Kośćiołá wniść mamy ná dworze zbroje (rápiery szpady y inszą broń) zostáwiamy. GdacPrzyd 35.
  • – Bierze pałasz, aż widząc owego z sztokadą, śle, niechaj się rapierem albo bije szpadą. PotFraszBrück II 410.
  • Rapirów alias pałaszów z mosiężnymi gifesami No.30. ZamLaszGęb 39.
Użycia metajęzykowe
  • - puzan rápir rękaw [...] roszt rożen schab WojnaInst 29