Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

BUDOWNY

przym.
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SXVI, Kn, T, L (XVI-XVIII), SWil, SW, SJP

Nienotowany w słownikach:
SStp

Formy gramatyczne
lp M. m budowny  
ż budowna  
n budowne  
D. m budownego  
n budownego  
B. m nżyw budowny  
n budowne  
N. n budownem  
Ms. m budownem  
n budownem  
lm M. nmos budowne  
D. budownych  
B. nmos budowne  
N. budownemi  
lp M. ż budowniejsza  
lp M. n najbudowniejsze  
lm B. nmos najbudowniejsze  
Znaczenia
1. »okazale, solidnie zbudowany, zabudowany«
  • – Mieliśmy przecie nadzieję, że z nami miano stanąć w jakiem siole budownem. NiemPam 271.
  • – Wiechali [Rugier z towarzyszącymi mu kobietami] w pięknełąki rowniny przestrony Gdzie obaczyli pałac budowny wysoki Jakiego w sobie nie ma swiat iako szeroki. ArKochOrl 64v.
  • – Zbudowali wsrod obozu y Carowi z Carową y z Woiewodą mieszkania dosyć, owo on nas oboz stał sie Miastęm budownem. MarchŚcibHist 12v.
  • – Stanelismy za stolicą mila tylko od Miasta przy dworze Carskim budownem, ktory zwano Tonienskie. MarchŚcibHist 9.
  • Budowny/ Bellè vel bene, & ratione aedificata villa [...]. Capax domus, Ouid. Operosissimum templum [...]. Kosztownié wielką robotą budowány. Kn 51.
  • – Podniezszy iednák sercá miniem Parabucie/ Y Wsi kilka budownych z ktorych ná pápucie Zon Cesarskich intratá. TwarSLeg 49.
  • – Kij (ktorego Biczem Długosz zowiąc iednym Xiążęciem Rusakow miánuie) Miásto od imieniá swego Kijow nád rzeką Nieprem záłożył/ Zamkiem y cudnemi á budownemi wieżami opátrzył. KalCuda 235.
  • Budowny dom. Domus aedificata bene, bellè. Iżdabinti namay. SzyrDict 24.
  • – Pierwsza ozdoba kraiu z miast pieknych budownych I w nich ludzi zrodzonych. OpalKSat 97v.
  • – Ołomuniec, po Niemiecku Vlmitz, metropolis Morauiae pienkne, budowne i wielkie miasto. VorLetSkarb 142.
  • – Do miasteczka nazwanego Klimontow cztery mili, a stamtąd do Ossolina porządnego i budownego zamku pułmili. VorLetSkarb 147.
  • – Pograniczne miasteczko J.K.M. Kęty niedawnego czasu wielkiem nawidzone od Pana Boga ogniem, że od tak budownego i osiadłego miasteczka ledwie część domów w ulicach niektórych zostało. AktaKrak II/2 456.
  • – Palą (Szwedzi) około miasta bardzo budowne przedmieście. WierzbKon 94.
  • – Uchodzić począł prędko wiejski lud ubogi: Część na grzęzkie jeziora, część do gęstych lassów, Część ich zbiegła w budowne zamki. ZimBSiel 131.
  • – Stoią oni rozumieiąc ze to ia przechodzę przez miasto. Asz dopiero upodobawszy sobie mieysce gdzie widzę domy budowne y porządnie stanąłem. PasPam 167.
  • – Czásie [...] kosisz zębem twoim nakłádne pałáce, pożerasz naybudownieysze miástá. MłodzKaz II, 84.
  • – Poydą/ poydą z dymem budowne miástá/ nie dobyte zamki/ wytworne pałace/ z tymi wszytkimi ludźmi/ ktorzy się kolwiek ná ten czas naydą. BujnDroga 137-138.
  • – Nowá Hiszpania [...] Ze wszystkich kráiow Ameryckich náyludnieysze, náyurodzaysze, náybudownieysze y naypolitycznieysze páństwo. BystrzInfGeogr E2.
Przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa

  • – Trzy rzeczy w szlácheckim mieście bácżni nágány być godne vpátruią/ kędy Dwor wyższy niźli Kościoł/ Kárczmá okazálsza niźli Rátusz/ psiárnia budownieysza niźli szpitał. RysProv XV, 5.
2. »dobrze, starannie skonstruowany«
  • – [Noego] Bez wiosła budowna w potop walny łódź niosła i wysadziła miłe z nim plemię, gdy opadały wody na ziemię. MiasKZbiór 118.