Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

*BARWIANY

przym.
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
T, L (XVII, XVIII), SWil, SW, SJP

Nienotowany w słownikach:
SStp, SXVI, Kn


Najwcześniejsze poświadczenie: 1572-1620
Formy gramatyczne
lp B. m nżyw barwiany  
N. m barwiannym  
lm M. mos barwiani  
D. barwianych  
B. mos barwianych  
nmos barwiane  
N. barwianemi  
Znaczenia
1. »kolorowy, barwny; farbowany«
  • – Szaty moje, chusty i wszytkie drobiazgi, które mego ochędóstwa [...] oddaję w podział pannom [pokojówkom] Barwiane szaty, i te między nie podzielić. ChodZTestBork 96.
  • – Daie [pani Drzewiecka] iej [Młodnickiej] iednak letnik barwiany Tureckiego Muchaieru, do tego płascik swoy [...] Czarny. OssŻyw 7.
  • – Piechota Węgierska [...] pod srebrnemi wszyscy barwianemi nozykami z strzelbą [...] szła po obudwu stronach porządkiem ieden za drugim. PiasRel 27.
  • – Koncerz Srebrem oprawny białym, barwiany. ArchRadziw 1638 46/11.
Przenośnie
  • Potym respons K. JM. nastąpił, który barwiany był, miłość ojcowską opowiadając.AktaKrak I 312
  • Zdzieram z siebie te powłoki barwianych pstrocin i obietnic; hamuję ochotę, rzekę podobno i serce, nie bez przyczyny, gdyż peccat qui recte facit, dum vitia prosunt.ChodKor 177
  • Bez kolorowych (barwianych) słow wyśmienitości rzekę/ że dożywotnie być y zostawać pragnę Wm. M. M. Pana Cale zniewolonym sługą.DobrPol II, 168
2. »ubrany w barwę, liberię; odnoszący się do (stroju) służby, czeladzi«
  • – Jeśli ma [służalec] strojne, choć barwiane szaty [...] do niego [pana] Gwałtem się ciśnie, choć despekt odniesie. NiebAnBad 258.
  • – Na wjazd tedy puściłem przed sobą 50 wozów barwianych, między któremi 20 było poszóstnych [...] 3 karety za niemi z duchowieństwem, na ostatku poselska próżna. GninTurDyp 390.
  • – O czymże Polska myśli [...] Żeby w drodze karety, w domu drzwi barwiani Strzegli z zapalonymi lontami dragani. PotFraszBrück II 147.
  • – LUDZIE Barwiani [...] w barwie służący ludzie iako Paziowie lokaie [et]c. DanKolaDyk I, 381.
Podhasła

BARWIANY


w funkcji rzeczownika

Formy gramatyczne
Najwcześniejsze poświadczenie:
1670-1700
Znaczenia
»żołnierz, sługa, pachołek należący do tej samej grupy, o czym świadczy jednolity ubiór«
  • – Drugi zaś o twarz nie dba ale o pieniądze [...] pyta o posag iak wielki y kiedy? [...] Wyieżdza szczęśliwie/ marcypany sprawuie/ barwianych odziewa. GorzWol 73.
  • – BARWA tym słowem znaczą się suknie y stroy rożnego koloru [...] Ludzie do barwy barwiani iako Paziowie albo Izdebni Pokoiowi, lokaie. DanKolaDyk II, 208.