Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

CHAŁUPNIK

rzecz.
m
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach
Słowniki nie notują
Najwcześniejsze poświadczenie: 1621-1643
Formy gramatyczne
lp M. chałupnik  
D. chałupnika  
N. chałupnikiem  
lm M. chałupniczy   || chałupnicy  
D. chałupników  
B. chałupników  
Znaczenia
»chłop bezrolny, mieszkający stale lub czasowo w chałupie z obejściem i ogrodem, zwykle także zobowiązany do odrabiania pańszczyzny na rzecz pana«
  • – Ogrodnik czyy/ ná iego ogrodzié mięszkáiący. vide Zágrodnik/ Cháłupnik. Kn 619.
  • Cháłupnik/ Inquilinus operam loco pecuniae domino domus praestans pro habitatione. [...]. Kn 63.
  • – Siostra tego to Wojciecha [Nowakowskiego] beła za chałupnikiem myśliwcem w Trzebieniej. TrepNekLibDworz 251.
  • – Trzech kmieci jednego, także czterech zagrodników piątego zagrodnika wyprawić będą powinni, chałupników także czterech. AktaKrak II/2 570.
  • – Zagrodnicy, ku zagrodom grunty, role albo pola i kopaniny mający, po gr 15. Chałupnicy, ogródki tylko przy chałupie mający, po gr. 6 [płacą]. AktaKrak III 36.
  • – ZNIWO, gdy według czásu y potrzeby nástáie, áby wszyscy z pilnością według powinności y osády wychodzili, miánowicie Kmiecie, Zagrodnicy, Chałupnicy, Rzemielsnicy, Komornicy, Káczmarze, Powabnicy, y Młynárze. HaurEk 10.
  • – Temu zábiega pospolite práwo, áby Kmiecie, Zágrodnicy, Cháłupnicy, y insi w swoiey stánowiąc y rodząc się Dziedzinie, káżdy zá własnego był poczytány poddánego. HaurEk 66.
  • Chałupników 2 albo komorników, którzy w jednej chałupie mieszkają i dozorcami są. InwKal I 207.
  • – Druga sprawa strony nierządu nieiakiey kramarki, ktora sie wprowadzieła przed tygodniem do Iakuba chałupnika. KsKasUl I, 358.
  • – Powinien będzie [...] około siana robic na Pańskim, iako y inszy chałupniczy. KsKrowUl I, 639.
  • – Stanąwszy obecnie Michał Biel [...] chałupnik jazowski [...] chałupę swoję dziedzictwem nabytą [...] przedaje Janowi Lublowskiemu. KsJaz 144.
  • – 1685, 21 janu[a]rii [21 I] odprawili jurament przy bytności całej gromady na ten czas [za] dzierżawy, na przysiężnych według pier[w]szego [z] zagrodników Grzegorz Pomiotło, Stanisław Młynarz, [z] zarębników Doruch Maciek, Grzegorz, z chałupnikó[w] Krzysztof Kogutek. KsJaz .
  • – Ci wszyscy wzwyż pomienieni chałupnicy starogrodzcy powinni robić w żniwa według osobliwego regestru. Zagrodnicy pwoinni robić codzień jeden o pańskiej strawie. InwChełm 17.
  • Chałupników jest n-ro 12, którzy się sami pobudowali, ról żadnych nie mają; ci nie płacą nic, przysiewek się im daje na pańskiej uprawnej roli [...] Za to powinni robić o pańskiej strawie przez całe żniwa. InwChełm 19.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • chałupnik doroczny:
    • – Chłopa żadnego osiadłego nie masz, ani kmiecia, tylko chałupnicy i ogrodnicy doroczni. InwKal I 125.
  • chałupnik niepoddany:
    • – [Poddani] Kmieci 14, [...] Ogrodników 6. Chałupników nie poddanych 10, komornic poddanych 4, skotarz dworski. InwKal I 120.
Podhasła

CHAŁUPNIK


Najwcześniejsze poświadczenie:
1621-1643
Znaczenia
nazwa osobowa »przydomek jednego ze świętych«
  • S. Ioannes Calybita in nostra etiam lingua chałupnik/ vt in Graeca [...] dicitur. Kn 63.