Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

ARCYBISKUP

rzecz.
m
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach
Słowniki notują
Formy gramatyczne
lp M. arcybiskup  
D. arcybiskupa  
C. arcybiskupowi  
B. arcybiskupa  
N. arcybiskupem  
Ms. arcybiskupie  
W. arcybiskupie  
lm M. arcybiskupi   || arcybiskupowie  
D. arcybiskupów  
C. arcybiskupom  
N. arcybiskupami  
Etymologia
czes. arcibiskup, z łac.
Znaczenia
1. »duchowny katolicki, w hierarchii kościelnej stojący wyżej od biskupa, metropolita w archidiecezji; też tytuł honorowy«
  • – Do wyrozumienia rzeczy wiedzieć trzebá/ iż duchownych rozność iest. Jedni nawysszy iáko Arcybiskupi/ biskupi: drudzy śrzedni iáko Opáci/ Kánonicy/ Probosczowie. PetrSPolit I 461.
  • – Miedzy Praełatami pierwsze mieysce maią Arcibiskupowie Elektorowie a miedzy tymi zas moguntski ktory iest Kanclerzem Germaniey: a po nim są Koloński y Treuirski tamten Włoskim a ten Francuskim. BotŁęczRel III 73.
  • Arcybiskup Karnkowski Stanisław/ żadnego dobrodzieystwa stanowi szlacheckiemu nie vczynił. SzemGrat 7.
  • – A gdy rzuczono honoris darunek Pospolstwu Srebrne y złote mynice/ począwszy od Arcybiskupá/ wszyscy kołem rękę Krolowi całowáli. MerkPol 244.
  • Arcybiskup iest Xiąże Biskupow według explikacyi Widandta Autora. ChmielAteny II 149.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • arcybiskup gnieźnieński:
    • Arcibiskup Gnieźnieński/ ma nawyższą authoritatem pod Interregnami. BotŁęczRel III 43.
    • Arcybiskup Gnieźnieński jest pierwszy po Krolu. DobrGram 413.
    • – Roku Panskiego 1649 Dnia 17 Stycznia Kazimierz na Krolewstwo Polskie od Xiedza Macieia Łubienskiego Arczybiskupa Gnieznienskiego pomasczony y Koronowany iest. KomonDziej 147v.
  • arcybiskup lwowski:
    • – Wysłać [...] raczył J. K. M. ex consilio senatus sui najwielebniejszego ks. Arcybiskupa lwowskiego [...] do [...] wojska pod Zawichostem. AktaKrak III 47.
    • Arcybiskup Lwowski [...] Synod w Archidyecezyi złożył 1641. NiesKor II 308.
    • – MIKOŁAJ IGNACY z Wyżyc WYZYCKI Arcybiskup Metropolitanus Lwowski [...] z Dziekana Krakowskiego, Lwowski Arcy-Pasterz. ChmielAteny II 380.
  • arcybiskup paryski:
    • – Solemnis actus [...] w kościele Naświetszej Panny odprawował się [...] Króla wprowadzał Arcybiskup paryski. WojszDiar 65.
2. »zwierzchnik autonomicznego lub samodzielnego kościoła w obrębie chrześcijaństwa«
  • – Książę J. M. wizitę oddał X. Arcybiskupowi Ormiańskiemu. WojszDiar 107.
  • – Był po obiedzie Arcybiskup Ormiański. WojszDiar 115v.
  • – Był po obiedzie Arcybiskup Ormiański. WojszDiar 115v.
  • – Ks. J. M. był u Arcybiskupa Ormiańskiego. WojszDiar 115v.
  • – Po poludnie byłem w pałacu [...] arcybiskupa ich [anglikanów] kalwińskiego, który też także i u nich jest prymasem Regni. BillTDiar 93.
3. »rzeźba przedstawiająca arcybiskupa«
  • – Po bokach kościoła leżą Arcybiskupi z marmuru wyrzezani in Pontifialibus statui, których jest niemało. WojszDiar 19.
Odsyłacze