Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

ŁZA

rzecz.
ż
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SStp (łza, słza), Kn, T, L, SWil, SW, SJP

Nienotowany w słownikach:
SXVI (?)

Formy gramatyczne
lp M. łza  
Ms. łzie  
lm M. łzy  
D. łez  
B. łzy  
N. łzami  
Ms. łzach  
Znaczenia
»kropla słonej cieczy wydzielanej przez oko«
  • Łza [...]. Kn 378.
  • – Rzuciły się łzy z oczow krolowi. PasPam 204.
  • – Przy owym podpiciu co się przypomnie affekt to się ledwie nie łzami koloryzuie trunek. PasPam 75.
  • – Cóż jest głowa ? gęstego pełen garniec błota [...] Oczy ? bańki łez, które rzewnym płaczem cedzą, Ledwie się o frasunku od serca dowiedzą. PotFrasz4Kuk I 407.
  • – Brata Dauletem: Mnie zwano Xifilem. porwie się w rzeczy poprawując suknie, Wychodzi chyzo y ramiona scisnie, A łza mupo łzie prądem z oczuprysnie. Potym sam z sobą: Przebog sen czy czary, Wzdyc Xifil umarł?. PotSyl 104.
  • – Głosem cichym, mdłym i chrapotliwym [...] Wpół zanurzona w swych łzach białogłowa Z serdecznej burze wynurza - te sowa: Cożeś to zrobił, mężu, najlepszego [...] Żeś syna pozbył z domu jedynego. LubSTobPol 101-102.
  • Łza [...]. T III 772.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • łzy krokodylowe:
    • – Wánná niech będzie pełna łez krokodilowych. AndPiekBoh 10.
    • LARME [...] ON APPELLE proverbialement, Des larmes de crocodile, des larmes feintes [...] ŁZY KROKODYLOWE zmyślone [...] Płakać kogo łzami krokodylowemi. DanKolaDyk II, 189.
    • DE CROCODILE [...] ON APPELLE Des larmes de crocodile, (des larmes feintes [et] trompeuses) Lacrymae crocodilinae. FICTAE LACRIMAE. ŁZY krokodylowe zmyślone, zdradliwe, nieszczere. DanKolaDyk I, 400.
Przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa

  • Z klechy Pleban/ z chłopá Pan/ z niedołęgi żołnierz. łzi gorę wybijają. ŻabPol A2.
Przenośnie
  • Dąm radości y nadzieie naszey wgorzkie obrociły się nąm łzy.PasPam 207v