Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

NIEŚĆ

czas. ndk
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach
Słowniki nie notują
Najwcześniejsze poświadczenie: 1618
Formy gramatyczne
bezokolicznik
  nieść
czas teraźniejszy
lp 3. os.   niesie
lm 1. os.   niesiemy
2. os.   niesiecie
3. os.   niosą
czas przeszły
lp m 3. os.   niósł
ż 3. os.   niosła
lm mos 3. os.   nieśli
nmos 3. os.   niosły
imiesłów współczesny
  niosąc
nieosobowy czas przeszły
  niesiono
Znaczenia
1. »przynosić, składać co«
  • – Tak P. Bog ku niemu skłonił Serce Ludzkie że to kto co mogł miec nayspecyalnieyszego to mu niosł a oddawał. PasPam 233v.
Związki frazeologiczne

  • ciało nieść (sz. zm.):
  • »poświęcić życie«
    • – A ten wszystko pokaleczone ciało niesie do Ostatniey za Oyczyznę Wiktymy. PasPam 86v.
  • nieść krew dla kogoś || nieść krew na ofiarę komuś za co:
  • nieść zdrowie dla kogoś, na ofiarę komuś za co:
2. »iść trzymając co, dźwigać«
  • – W chodził do Obozu Z Tryumfem Niosąc Rozwinioną Chorągiew Nieprzyiacielską. PasPam 92.
  • – Dał mi tedy dwoch Heydukow z warty co owe piniądze niesli na noszach do Gospody. PasPam 180-180v.
  • Niesie [księgę] z radoscią do Marszałka. PasPam 184v.
Związki frazeologiczne

  • lecieć, gdzie nogi niosą:
Związki nieprzyporządkowane do znaczeń
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • potrzeba niesie (sz. zm.):
    • – Chábriá do stá dwudziestu okrętow zebrawszy ludzi/ wiele niosłá potrzebá [...] roskazał/ áby tym ktorzy na sześćdziesiat okrętách byli inszy zá dwá miesiącá zápłácili żołd żołnierzom [...]. PetrSEk 41.
    • – [...] zgoła gdzie potrzeba Niosła tam obracano subiecta wygodne [...]. OpalKSat 56v.
Związki frazeologiczne

  • bies niesie coś:
  • »coś złego dzieje się za przyczyną diabła«
    • – Słyszałem, kiedy łajał: "Czyć to tu bies niesie te marchy? [pogardliwie: krowy] Bodaj zdechły! By ich wilcy zjedli!" DialPańOkoń 237.
  • na azard życie nieść:
  • »ryzykować życie«
    • – Tenże J. O. X. JMci nielituiąc zdrowia y fatygi na ażard życie niosąc z ludzmi swemi Nadwornemi [...] poszedłszy za rabuiącemi Haydamakami podiazdem [...] tychże Haydamakow [...] rozgromił. RadziwUDiar B4-B4v.
Podhasła

*NIOSĄCY

im. przym. czyn.

Formy gramatyczne
lp B. m   niosącego
Najwcześniejsze poświadczenie:
1656-1688
Znaczenia
»dźwigany«
  • – Prowadzą w Łancuchu Cesdarza wubierze Cesarskim korone Cesarską iuz nie na głowie maiącego ale wrękach Niosącego. PasPam 189.