Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

BOSKI

przym.
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach
Słowniki notują
Formy gramatyczne
lp M. m boski  
ż boska  
n boskie  
D. m boskiego  
ż boski  
boskiej  
n boskiego  
C. m boskiemu  
ż boskiej  
n boskiemu  
B. m żyw boskiego  
nżyw boski  
ż boską  
n boskie  
N. m boskiem  
boskim  
ż boską  
n boskiem  
boskim  
Ms. m boskim  
ż boski  
boskiej  
n boskim  
boskiem  
W. m boski  
ż boska  
lm M. nmos boskie  
D. boskich  
C. boskim  
boskiem  
B. mos boskich  
nmos boskie  
N. boskimi  
boskiemi  
Ms. boskich  
Znaczenia
1. »właściwy Bogu, odnoszący się do Boga«
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • łaska boska:
    • – Iuz fortuna insza [...] wrocilismy się do Domu z niszczym. A tak uznawszy Fortuny Rewolucyią albo verius mowiąc awersyią Łaski Boskiey od naszych Akcyy oczywistą skonczylismy ten Rok. PasPam 187v.
    • – Nasi Polacy tego szczęscia po łasce Boskiey Naywiększym są powodem, et Praecipue [a zwłaszcza] KROL że się Rezolwował oburzyć natego Całemu Swiatu strasznego Nieprzyiaciela. PasPam 278.
  • błogosławieństwo boskie:
  • bojaźń boska:
  • chwała boska:
  • ciało boskie:
  • cierpliwość boska:
  • cud boski:
    • – Ták Woyciech święty vcząc Páńskiey drogi/ Zábit od Prusow Ciáło w okup drogi Chábry kupuiąc/ trochę waży złotá/ Aż miło wspomnieć cud Boski zna cnotá. JurkPieś D.
    • – [Siostra Cecylia] wielu cudow Boskich oczywistym świádkiem/ przez modlitwę Swiętego Dominiká vczynionych byłá [...]. OkolNiebo 4.
  • cześć boska:
  • czytanie boskie:
  • dar boski:
  • dłoń boska:
  • dobroć boska:
  • dopuszczenie boskie:
  • duch boski:
  • dzieło boskie:
  • gniew boski:
  • imię boskie:
  • kara boska:
  • karanie boskie:
  • lud boski:
  • skaranie boskie:
  • majestat boski:
  • matka Boska:
  • mądrość boska:
  • miłosierdzie boskie:
  • miłość boska:
  • moc boska:
  • natchnienie boskie:
  • natura boska:
  • obraz boski:
  • obraza boska:
  • oko boskie:
  • opatrzność boska:
  • opieka boska:
  • persona boska:
  • plaga boska:
  • pomoc boska:
  • prawo boskie:
  • protekcyja boska:
  • prowidencyja boska:
  • przejrzenie boskie:
  • przykazanie boskie:
  • ręka boska:
  • sąd boski:
  • słowo boskie:
  • sługa boski:
  • służba boska:
  • służebnica boska:
  • sprawa boska:
  • sprawiedliwość boska:
  • stworzenie boskie:
  • syn boski:
  • wola boska:
  • wszechmocność boska:
  • wyrok boski:
  • zrządzenie boskie:
  • niech będzie imię Boskie pochwalone (za coś):
    • In Iunio id est 21 Chorowałęm periculosissime [bardzo niebezpiecznie] ledwiem się od Fortki wrocił za co niech będzie Imię Boskie pochwalone [...]. PasPam 257.
    • – Skonczylismy tedy Rok stary Niech będzie Imię Boskie Pochwalone w Mosinach 1659. PasPam 78v.
Związki frazeologiczne

  • przez miłość boską:
    • Przez Miłość Boską proszę Cię y zaklinąm. PasPam 225.
  • imię Boskie wziąć na pomoc:
    • – Ociec [...] pisał domnie y rozkazał że bym imię Boskie wziąwszy napomoc tym się naymniey niekonfundował, ale szedł smiele tam gdzie iest wola wodza pod Błogosławienstwem Oycowskiem y Macierzynskiem. PasPam 53v.
  • w imię Boskie:
  • »z Bogiem«
    • – Iezeli się ty z Woyskiem swoim nie ruszysz puydę ia z [s]Woim w Imię Boskie. PasPam 99v.
Przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa

2. przen. »doskonały, wspaniały, wyjątkowy«
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • cień Boski:
  • »o władcy Imperium Osmańskiego«
    • – Nieporownáne vszánowánie Máiestatu Cesárskiego/ wydáie się dosyć y z sámych Tytułow/ ktore mu Poddáni iego dáią. Zowiąc go Bogiem Ziemskim/ Cieniem Boskim/ Brátem Słońcá/ y Miesiącá/ rozdawcą wszytkich Koron ná świecie/ y lubo mu nie wystáwuią Ołtarzow/ iáko pospolstwo Rzymskie/ zápomniawszy pierwszey swoiey wspániálości/ Cesárzom czyniło; rozumienie iednák/ ktore máią o iego mocy y potędze/ przychyla się do Bałwochwalstwá/ gdy go iáko zá Bogá iákiego máią. RicKłokMon 5.
Związki nieprzyporządkowane do znaczeń
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • cudem boskim:
    • – Aże iuż tam Cesarscy przez morze się byli okrętami daley ruszyli naszego zaś Czarneckiego w tyle za sobą zostawili; zaczym Czarnecki niemaiąc się czym przeprawić za niemi, krzyknoł na swoich Hey Dziatki, daley dziatki ze mną w morze, y tak zaraz za wodzem swoim wszyscy śmieli skoczyli, y iakoś się osobliwym sztucznym sposobem, a mogę mowić że cudem Boskim, owe morskie wody wpław przebyli [...]. HistBun 51.
Podhasła

PO BOSKU


w funkcji przysłówka

Formy gramatyczne
Najwcześniejsze poświadczenie:
1746
Znaczenia
»w postaci bóstwa, jako bóstwo«

BOSKA


w funkcji predykatywnej

Formy gramatyczne
Najwcześniejsze poświadczenie:
1651
Znaczenia
»jest właściwe Bogu«
  • – Dopuśćił Bog grzechu Brátom ná Iozephie/ ále to w dobre obroćił/ nie tylko Bráći y Rodźicom/ ále y wszystkiemu AEgyptowi: Z dobroći dobre vczynić/ wielka/ ále ze złego dobre/ Boska. AnzObjWaś 55.