Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

BALET

rzecz.
m
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Warianty fonetyczne: BALET, BALETT, *BALOT II
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
L (bez cyt.), SWil, SW, SJP

Nienotowany w słownikach:
SStp, SXVI, Kn, T


Najwcześniejsze poświadczenie: 1644
Formy gramatyczne
lp M. balet   || balett  
D. baletu  
B. balet  
Ms. balecie   || balocie  
lm M. balety   || baletty  
D. baletów  
B. balety  
N. baletami   || balotami  
Ms. baletach  
Etymologia
niem. Ballett, z wł.
fr. ballet
Znaczenia
1. »sceniczny taniec widowiskowy«
  • – Krolowa IeyMć Francuska mogę rzec excedit terminos humanitatis, Comediami y czestemi nas zabawiaiąc balotami. OpalKListy 308.
  • – Dnia onegdajszego sprawował Król JMć komedię [...] wczora zaś Królowa JMć balet sprawowała i kolację. SobJListy 380.
  • – Poniatowski [...] Baletow nie dawał, szlachty nie tylko nie krzywdził, ale y wszędzie bronił. KonSRoz 14.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • balet francuski:
    • – Alexander trzeci syn, opat andrzejowski [...] Teraz jest w cudzych krajach, studia traktuje, nie balety francuzkie. KoniecZRod 187.
Przenośnie
  • Wszak ja i muszkietu – Jeden rzekł [wycieńczony żołnierz] – nie dotrzymam, a cóż by baletu Zwyczajnego pilnować każą, upaść muszę, Nie bijąc się, od głodu oddam Bogu duszę.ŻałRokLub 142
2. »towarzyski taniec dworski«
  • – Po wesołych baletách/ tanach/ skokach/ o cytrę/ áby serce vweselić do nog vpadać. WojszOr 269.
  • – Tamże [w Krakowie] balet z Królem J. M. na zapusty u nieboszczyka pana Kazanowskiego, marszałka koronnego, tańcując, nader się zgrzawszy, wpadłem w straszną gorączkę. RadziwBAut 128.
  • – Słuchaiąc wdzięczney melodyiey uczyć się Baletow, kapreolow, Tancow. PasPam 138v.
3. »taneczny utwór muzyczny, często śpiewany«
  • – Muzy gráć y śpiewáć będą wyskoczne Baletty. AndPiekBoh 112.
  • – [Marg.] Muzyka różna [...] Brzmiące śpinety i skrzypice mieli, Różne padwany i balety pieli. BorzNaw 47.
  • – Grał skoczne kuranty, Tańce, balety i co mogł na besztefranty. KorczWiz 87.
  • – W niesmak tam idą wdzięczne menuety, Gdzie biada nóci y nędza balety. MikSil 264.

*BALOT I

rzecz.
m
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SXVI (supl.), SJP

Nienotowany w słownikach:
SStp, Kn, T, L, SWil, SW

Formy gramatyczne
lm D. balotów  
B. baloty  
Etymologia
śr. łac. balloto
fr. ballotte
Znaczenia
»kulka, gałka, kartka służąca do głosowania«
  • – Ci posłowie mają być przez baloty wybierani. AktaKrak I 255.
*BALOT II p. BALET