Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż
DuhMałSpos 1769 wydanie wtórne

http://winntbg.bg.agh.edu.pl/skrypty4/0488/
Odnotowano 34 cytatów z tego źródła
– Lubo opisanie wychodu węglow w kuznicach iest skutkiem tylko kalkulacyi, ktore mogą się w pomnieyszych rzeczach omylić, zapatruię się iednak na nie, iako na dostateczną regułę podług ktorej w większey częsci zamysłow naszych możemy się regulować, i z ktorey byśmy doskonale poznać mogli iak wielkiey iest wagi wynalazek, ktoryby nam mogł tę potrzebną pomnożyć materyą. DuhMałSpos 13.
patrz: KALKULACJA
– Lubo węgiel ten różni się mocno od węglow zrobionych z drzewa, staie się iednak do nich bardzo podobnym, łatwieyszym albowiem robi się do przyięcia ognia, i daleko mniey po wypaleniu wypuszcza z siebie dymu; procz tego wydaie z siebie dzwięk, i częsci iego lśnią się daleko lepiey, niźli przedtym gdy był wyiętym z ziemi i surowym. DuhMałSpos 11.
– Jak tylko to uczonych ludzi Towarzystwo było ustanowione, natychmiast uformowało proiekt roztrząsnienia, i iednych po drugich opisania, wszystkich operacyi Sztuk Mechanicznych; będąc przekonane, że to iego przedsięwzięcie, rownieby do wydoskonalenia tychże sztuk Mechanicznych, iako i wszystkich umieiętnosci przyczyniło się. DuhMałSpos 4.
– Materyały te były rozdane w R. 1759 pomiedzy Akademikow, ktorzy się nayosobliwiey w Mechanice i Fizyce uczynili doskonałemi. DuhMałSpos 5.
patrz: MECHANIKA
– [...] młoda dębina iest w cale miękka, i nie może być zwaną drzewem twardym w porownaniu do osrzodku starych dębow; DuhMałSpos 36.
– Ostrzegaiąc sobie iednak moc roztrząsnienia ich pierwey, i zwyczynego approbowania, tak iako iuż publikowała w rożnych czasach zbiory dyssertacyi Matematycznych i fizycznych poddane pod swoy rozsądek od mądrych ludzi, tak cudzoźiemcow iako kraiowych, w ktorych znalazła była obserwacye i wynalaski sposobne do wydoskonalenia umieiętnosci. DuhMałSpos 6.
patrz: PODDANY
– Iak tylko podłoży się ogień, powietrze natychmiast wchodzi przez tę otworzystość K. i wychodzi przez otworzystość będącą w gorze. DuhMałSpos 24.
– Gdy stos ten dopiero się zaczyna układać, nie nazywa się piecem lecz Podnietą pieca, palić węgle jest to palić drwa tyle, ile jest potrzeba, a żeby się z nich stały węgle, dobra jest rzecz wiedzieć znaczenie tych różnych węglarskich terminów. DuhMałSpos 17.
– Fig. 5. Reprezentuie piec od dawnego iuż czasu podpalony i osiadaiący, r. r. dziury porobione rękowiscią łopaty, dla sprowadzenia ognia w te stronę, dym wychodzi z tych dzior. DuhMałSpos 38.
patrz: PODPALONY
– Węgiel podrobiony na małe cząstki, nie mając dosyć powietrza pomiędzy swojemi częściami, nie łatwo się zajmuje, wydaje dym i szkodliwe wapory; ten zaś który jest nad to przepalony, zbliża się do żaru, i mało z siebie wydaje ciepła; DuhMałSpos 33.
patrz: PODROBIONY
– Węgiel dębowy ostry iest według nich, ten ktory się robi z grubych gałęzi, i z starey dębiny połupaney. DuhMałSpos 35.
patrz: POŁUPANY
– Reflektuiąc się nad tym drzewa z węglem porownaniem, zdaie się że podczas wypalania drzewa na węgiel, wiele wychodźi z niego wilgoci i część tłustosci arcy do palenia się sposobney lecz zmieszaney sciśle z flęgmą; i może być że flegma ta obracaiąca się w wapory pomnaża dzielność ognia, i do rozdzielenia nayscisleyszych cząstek drzewa dopomaga. DuhMałSpos 10.
patrz: POMNAŻAĆ
– Podług Pana TRESAGUET ieden woz węgla do Kuznic Niwerneyskich wzięty w lesie, kosztował 4 francuskie liwry, 3 francuskie szelągi, i 2 dziesiętniki, lecz na ta teraz iest bardzo pomnożona; w naszych albowiem czasach, stos drzewa na robienie węgla kosztuie w lasach Orleańskich, 6, 7, á czasem 8 liwrow, wypalenie iednego stosu kosztuie liwrę iednę, i szelągow pięć... DuhMałSpos 32.
patrz: POMNOŻONY
– Łatwo ieszcze poiąc można, że nie możnaby było dobrze przykryc pieca ziemią zmarzłą, przeto ci ktorzy potrzebuią wiele węglow, dobrze zrobią, ieżeli roskażą poprzykrywać ziemią swoie piece przed listopadem. DuhMałSpos 23.
– A przecie jeden morg cały porębu przez 20 lat ledwie dać może około 36ciu takich stusów drzewa. DuhMałSpos 13.
patrz: PORĄB, PORĘBA
– Fig. 5. Reprezentuie piec od dawnego iuż czasu podpalony i osiadaiący, r. r. dziury porobione rękowiscią łopaty, dla sprowadzenia ognia w te stronę, dym wychodzi z tych dzior. DuhMałSpos 38.
patrz: POROBIONY
– Gdy magister węglarski postrzeże, że warstwa ziemi nie dobrze przystaie w niektorych mieyscach, nakłada zaraz w te mieysca ziemi, i włazi na piec bez drabinki, dla ubicia iey i złączenia z drwami. DuhMałSpos 23.
– Reflektuiąc się nad tym drzewa z węglem porownaniem, zdaie się że podczas wypalania drzewa na węgiel, wiele wychodzi z niego wilgoci i część tłustosci arcy do palenia się sposobney lecz zmieszaney scisle z flęgmą; i może być że flegma ta obracaiąca się w wapory pomnaża dzielność ognia, i do rozdzielenia nayscisleyszych cząstek drzewa dopomaga. Z drugiey strony pokazuie się, że kiedy się przeszkadza rozpraszaniu się materyi do zapalenia się sposobney, ta opada na częsci ziemniste będące w drzewie, rospuszcza w nim tłustość grubą, i formuie z niey nakształt iakiegoś kleiu, ktory iest istotną roznicą znayduiącą się między węglem i drzewem. DuhMałSpos 10.
– Scinacz drew. Operacya ta czyni się siekierą. Rąbacz rąbie drewka siekierą, ieżeli iest drzewo grube, rznie ie zaś piłką, ieżeli drzewo iest drobne. DuhMałSpos 39.
patrz: ŚCINACZ
– SZTUKA WĘGLARSKA. O scinaniu drzewa na Węgiel. DuhMałSpos 15.
patrz: ŚCINANIE
– Gdy magister węglarski postrzeże, że warstwa ziemi nie dobrze przystaie w niektorych mieyscach, nakłada zaraz w te mieysca ziemi, i właźi na piec bez drabinki, dla ubicia iey i złączenia z drwami. DuhMałSpos 23.
patrz: UBICIE
– Ci obowiązawszy sie kończyć opisania iuż zaczęte, przydac do tych, ktore iuż były przy początku tego wieku uczynione nowe praktyki, tudzież nowe sposoby ktore iuz były wynalezione, i ktore teraz sa w używaniu; mieć sobie będą za powinność nie ubliżyć sprawiedliwosci tym, ktorych sobie mieli za wodzow, i tym ktorzy im dopomogli swą pracą, przypisuiąc z nich każdemu honor, i z tych dźieł ktore prac ich są materyą; profitowac także będą z wdzięcznoscią z memoryałow, zmierzaiących do opisania i wydoskonalenia Sztuk, ktoreby kolwiek na potym do Akademii były przysłane. DuhMałSpos 5.
patrz: UBLIŻYĆ
– Bogu niech będzie dzięka pozostaie iey [Akademii] ieszcze wiele Materyałow, ktoreby ustawicznie mogła rozdawać, dla uformowania z nich doskonałego opisania wielkiey liczby sztuk. DuhMałSpos 5.
– Piekarze tymże samym sposobem robią żar, ugaszając cząstkę drewek, których zażywają do rozgrzania pieców pierwej, nimby się obróciły w popiół. DuhMałSpos 4.
patrz: UGASZAĆ
– Ponieważ zaś kupcy płacą za rąbanie i układanie drew w stosy, interess ich iest wielki uważać, ieżeliby stosy wszystkie należytą wsobie miały miarę [...]. DuhMałSpos 17.
patrz: UKŁADANIE
– [...] procz tego gdyby Węgłarze tak układali drewka, iak są ułożone w figurze 20tey; uformowałoby się w posrzodku pieca po zamkniętey otworzystości p. (Fig. 4) wielkie prożne mieysce, ktoregoby cięzko było napełnić; przeciwnie zaś układane drewka podług ordynaryinego sposobu, przepalaią sie i napełniaią same prożne mieysca, ktore się formuią tym wieksze, im bardziey się drzewo przepala. DuhMałSpos 27.
patrz: UKŁADANY
– Gdyby choc cokolwiek kwasu koperwasowego w węglach się naydowało, ma nato Chymia tak wiele scisłych doswiadczeń do odkrywania przytomnosci iego, że naymnieysza iego cząstka przed dobrym nie mogła by się ukryć Chymistą. DuhMałSpos 6.
– Ieżeli sobie przypomniemy to, cośmy powiedzieli wyżey, to iest, że można bardzo łatwo upalić węgiel w naczyniach zamkniętych, i że w takich naczyniach robią węgiel z trzemieliny do rysonkow, że napełnia się trzmielowemi kiymi rurę żelazną, lub rowek dobrze przykryty, z ktorego po nieiakim czasie wyimuie się węgiel arcydobrze upalony. DuhMałSpos 28.
patrz: UPALONY
– Od początku tego wieku nie przestała zbierac materyałow, chcąc ten swoy do skutku przywieść zamysł; lecz praca to iest nie zmierna, i z upłynieniem tylko wiekow może być skończona. DuhMałSpos 5.
– Gdy się nam do tego poda okazya, ułatwiemy tyle, ile tylko będzie można wszystkie te trudnosci; odważemy, się nawet niektore nasze wyiawić koniektury, będąc tego przekonania, że usiłowania nasze przymuszą Fizykow do zastanowienia się z uwagą nad temi objektami, ktore są godne wszelkich ich względow. DuhMałSpos 12.
– Obrocono osobliwie w Saxonii takowy suszony darn w takich także, iako wyżey, stosach w węgle, ztą tylko rożnicą, że stosy darnowe nie tak wysoko ustawiono, y zostawiwszy prożne mieysce na około tak nazwanego masztu y znowu między każdym Cyrkułem na uformowanie usłania kawałami darnowemi także prożne mieysce na dobry Cal. DuhMałSpos 30.
patrz: USŁANIE
– Grabarz ktory z motyką a. rowna plac, na ktorym chce piec wystawiać: a. b. okrągłość rozległosci, ktorą ma zabrać piec: e. żerdź wkopana we srzodku tego placu; nazwaliśmy go byli masztem: d. d. pierwsze drewienka ustawione około żerdzi. Te powinny być suche. DuhMałSpos 38.
patrz: USTAWIONY
– Namieniłem że potrzeba mieć doskonałą pewność, iż węgiel iest zupełnie ugaszony przed iego przewożeniem; wielkiey wagi iest rzecz ta, ogień albowiem utaia się przez długi czas w grubych węglach, i dało się to częstokroć widzieć, że ogień roznieciwszy się spalił Taki, á czasem i magazeny w ktorych był złożony. DuhMałSpos 32.
patrz: UTAJAĆ
– Dla tego też rodzay ten węgla, rożni się od tego, ktory iest należycie preparowany, pierwszy nazywa się żarem, ten zaś węglem. Słowo to żar znaczy tę cząstkę, ktora pozostaie na ognisku gdy iest drzewo spalone. DuhMałSpos 4.
patrz: ŻAR