Pobieranie

Informacja o "ciasteczkach" i przetwarzaniu danych osobowych

Ta strona przetwarza Twoje dane osobowe takie jak adres IP i używa ciasteczek do przechowywania danych na Twoim urządzeniu.

Z jednej strony ciasteczka używane są w celu zapewnienia poprawnego funkcjonowania serwisu (np. zapamiętywania filtrów wyszukiwania zaawansowanego czy ustawień wybranych w tym okienku). Jeśli nie wyrażasz na nie zgody, opuść tę stronę, gdyż bez nich nie jest ona w stanie poprawnie działać.

Drugim celem jest gromadzenia statystyk odwiedzin oraz analiza zachowania użytkowników w serwisie. Masz wybór, czy zezwolić na wykorzystywanie Twoich danych osobowych w tym celu, czy nie. W celu dokonania wyboru kliknij w odpowiedni przycisk poniżej.

Szczegółowe informacje znajdziesz w Polityce Prywatności.

Wyrażam zgodę na "ciasteczka":
Tylko niezbędne do działania serwisu
Wszystkie (także służące gromadzeniu statystyk odwiedzin)

PL EN
ELEKTRONICZNY SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I XVIII WIEKU
znajdź hasła
wyszukiwanie zaawansowane
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż
Jerzy Grzegorz Kniażewicz
KniażFol wydanie wtórne
Folwark w Ktorym Grunta Nie zostawują się nigdy Ugorem

https://jbc.bj.uj.edu.pl/dlibra/publication/511545/edition/485410/content
Odnotowano 41 cytatów z tego źródła
– Po zasianiu bronują i wałkują rolą podług tamecznego zwyczaju W pięć, w sześć, lub siedm dni potym, sieją na pułdziesiąta morgów tym owsem zasianych, koniczynę trawę, po sześć kwart wysiewając jéy ziarna na jeden morg, i znowu bronują, bez naymnieyszego uszczerbku owsa zasianego. KniażFol 17.
patrz: BRONOWAĆ
– A gdy naypewnieyszy zyskowania w tey mierże jest śrzodek, wypulchniać ziemię, i na proch rozbić; prżed samą sieybą dwa lub trży razy po pięć lub po sześć dni pauzując, będziesz ją orał, i [będziesz] bronował za każdym tym oraniem. KniażFol 87.
patrz: BRONOWAĆ
– Gdy się grunt mchem powlecze, co tráfić się może trżeciego roku po zasiániu dzięcieliny, na ten czas trżeba bronować we wszystkie strony, aby mech pomieniony był spędzony. KniażFol 92.
patrz: BRONOWAĆ
– Na gruncie gleistym, barzo pożyteczna rzecz będźie bronować żelazną broną te łąki na wiosnę. KniażFol 185.
patrz: BRONOWAĆ
– Ciepło swoim wzruszeniem, woda swoją ciekłością w pulchney głęboko ziemi łacniey tych cząstek dostarczać potrafią krzewowi. Dla tey przyczyny ciepłe i do sześciu razy powtórzone orania, radlenia, i bronowania są dla żyżności koniecznie potrzebne. KniażFol 6-7 przypis.
patrz: BRONOWANIE
– Niektórzy jednak Gospodarze trzecią kośbę bydłu na paszę zostawują, które bustują na tych łąkach, á zwłaszcza jeśli przenośnémi co rok mieć je postanowili. KniażFol 195.
patrz: BUSTOWAĆ
– Rozmaite gatunki ziół, które na łąkach i pastwiskach rosną, i skoszeniem w jedną kupę, układają stogi na trzy rodzaje dzielić się mogą. W piérwszym zawierają się dobre, soczyste, chłodzące, dodające appetytu, odwilżające, i tuczące, Potroyny kwiat, lub potroyny fiołek [...]. KniażFol 158.
patrz: FIAŁEK, FIJOŁEK, FIOŁEK, FIOŁEK, FIOŁKA
– Podbiał wypuszcza liczne prącie z kwiatkami na końcu, które na wiosnę przed wydaniem liścia więdnieją, kwiat ma piękny w gwiezdeczki, żółty, w którym bywa potym nasienie kosmate; liście wychodzi z korząka wielkie, szérokie, niemal okrągłe, z wiérzchu zielone, pod spodem białawe, i niby bawełną powleczone. KniażFol 161.
patrz: GWIAZDECZKA, GWIAZDECZKA, GWIEZDECZKA
– Także wiozą popioły ługowe na grunta tłuste, aby lekkości nabráły... Wyciski jabłeczne służą osobliwie ogrodom, czynią ziemię lekką i żyżną, jeśli w znaczney kwocie i zleżałe się nawożą. KniażFol 76.
patrz: JABŁECZNY
– Ostatni rodzay składa się z ziół szkodliwych, które trują koni i inne bydlęta. Te zioła są: Tojad, lub wilczy jad; Wilczy mlecz, lub psie mléko; Konitrud; Kichawiec; Rdest biały i czarny; Tobołki, lub koletki; Jary mlecz; Kurcz ziele; Kleczkowina, lub słonecznik gronisty, lub skoczek większy, lub słupie; Jaskier, lub żabinek. Te jadowite zioła skoszone i pomieszane miedzy dobre niemogą być od stojących na stayni bydląt wybierane; jedzą je razem z drugiémi, i cierpią kiszek rżnięcie, odęcie brżucha, zatrzymanie gnoju [...]. KniażFol 166.
patrz: KALETKI, KALETKI, KOLETKI
– Rozmaite gatunki ziół, które na łąkach i pastwiskach rosną, i skoszeniem w jedną kupę, układają stogi na trzy rodzaje dzielić się mogą. W piérwszym zawierają się dobre, soczyste, chłodzące, dodające appetytu, odwilżające, i tuczące, Potroyny kwiat, lub potroyny fiołek [...]. KniażFol 158.
patrz: KWIAT
– [...] Mieczyk żółty, lub kosaciec żółty czosnkowe ziele, lub gęsi poley; koniczyna żółta dźika. KniażFol 164.
patrz: MIECZYK
– Blisko syry jeden drugiego położysz, niemają jednak być tak ściśnione, aby się dotykały. Co dwa dni będziesz je przewracał i obmywał piwem, abo lagrem winnym, abo innym jakim wonnym likworem lub napojem: którey roboty przez dwa miesiące nie przestaniesz; á po tych dosyć będzie na tydzień raz podobnież je czyścić póty, aż nie będą się pociły lub wypuszczały tłustości, i dobrze się wysuszą. KniażFol 140.
patrz: OBMYWAĆ
– Już Szlachta Niemiecka oducza się gnuśnieć w przedpokojach Pańskich, a zaczyna pracować na szczęśliwość Oyczyzny. KniażFol b2v.
patrz: ODUCZAĆ SIĘ
– Rozmaite gatunki ziół, które na łąkach i pastwiskach rosną, i skoszeniem w jedną kupę, układają stogi na trzy rodzaje dzielić się mogą. W piérwszym zawierają się dobre, soczyste, chłodzące, dodające appetytu, odwilżające, i tuczące, Potroyny kwiat, lub potroyny fiołek [...]. KniażFol 158.
patrz: POTRÓJNY
– Rozmaite gatunki ziół, które na łąkach i pastwiskach rosną, i skoszeniem w jedną kupę, układają stogi na trzy rodzaje dzielić się mogą. W piérwszym zawierają się dobre, soczyste, chłodzące, dodające appetytu, odwilżające, i tuczące, Potroyny kwiat, lub potroyny fiołek [...]. KniażFol 158.
patrz: POTRÓJNY
– Otawę potróyną spasiesz bydłem: niepuszczając je jednak na całe łąki, lecz ogradzając na części jakiey, aby zbytecznie tą się trawą nie opychało. KniażFol 191.
patrz: POTRÓJNY
– Owsa na morgu jednym urodzi trzysta piędziesiąt, lub cztérysta snopów Lecz daymy, że się trzysta tylko zebrało; pułpiętnasta więc morga przyniesie snopów 4350. KniażFol 23.
patrz: PÓŁPIĘTNASTA
– W Kwietniu zasiewają dźiewięć części tego poletku, to jest pułpiętnasta morga owsem wysiewając dwadzieścia ośm garcy Litewskich na morg. KniażFol 17.
patrz: PÓŁPIĘTNASTA
– Na półpiętnasta morga wysiałeś 5. beczek i 37. garcy, zbiérasz żniwa na 21. beczkę Wilenkę. KniażFol 24.
patrz: PÓŁPIĘTNASTA
– Kładźmy na morg po pięć złotych, á na kośbę całego Poletku dwa złote: uczyni wydátek 77. złł. Za półsiedmnasty beczki weźmiesz w Wilnie 256. KniażFol 24.
patrz: PÓŁSIEDEMNASTA, PÓŁSIEDEMNASTA, PÓŁSIEDMNASTA
– Na półwyspie Jndyiskiey Azyatyckiey górami przeciętey z jedney strony lato, á z drugiey zima jednegoż czasu bywa. KniażFol b2v.
patrz: PÓŁWYSEP, PÓŁWYSPA
– Przez tenże otwór leykiem wlewają do beczułki wody czystey, zimney: i zaszpuntowawszy ją, znowu obracają dla przemycia i ochłodzenia masła. KniażFol 114.
patrz: PRZEMYCIE
– Zarażone i chore owce uleczysz biorąc funt antymonium i funt saletry razem to mieszając starłszy na proch, i gotując to prży ogniu aż zawrże, dopiero wlewając wina lub wody dla prżemycia; [...]. KniażFol 134.
patrz: PRZEMYCIE
– Na ten koniec biorą pęcherzynę cielęcą, przemywszy ją dobrze nadymają powietrzem i przy kominku suszą. KniażFol 146.
patrz: PRZEMYĆ
– Ostatni rodzay składa się z ziół szkodliwych, które trują koni i inne bydlęta. Te zioła są: Tojad, lub wilczy jad; Wilczy mlecz, lub psie mléko; Konitrud; Kichawiec; Rdest biały i czarny; Tobołki, lub koletki; Jary mlecz; Kurcz ziele; Kleczkowina, lub słonecznik gronisty, lub skoczek większy, lub słupie; Jaskier, lub żabinek. KniażFol 166.
patrz: SŁONECZNIK
– Ból uszu leczy onym [sokiem] smarowanych. KniażFol 168.
patrz: SMAROWANY
– Stokroć większa różnego jest koloru, czerwonego, białego, i mieszanego, listki ma długie i wąskie przy ziemi, á u góry prącia szérsze, ząbkowane, z korzenia wypuszcźa wiele prącia cienkiego, okrągłego, i mocnego, długiego na łokieć. KniażFol 160.
patrz: STOKROĆ
– Mlecz rośnie na łokieć, ma liścia gładkie, podobne do cykoryi, (opisany jest w Kalendarżu Rolniczym.) Liścia jego żute oddalają oddech szkorbutowy. KniażFol 168.
patrz: SZKORBUTOWY
– Rzodkiew dzika; wyka; Tasznik, lub taszka; maczek; lnica. KniażFol 168.
patrz: TASZNIK
– Ostatni rodzay składa się z ziół szkodliwych, które trują koni i inne bydlęta. Te zioła są: Tojad, lub wilczy jad; Wilczy mlecz, lub psie mléko; Konitrud; Kichawiec; Rdest biały i czarny; Tobołki, lub koletki; Jary mlecz; Kurcz ziele; Kleczkowina, lub słonecznik gronisty, lub skoczek większy, lub słupie; Jaskier, lub żabinek. Te jadowite zioła skoszone i pomieszane miedzy dobre niemogą być od stojących na stayni bydląt wybierane; jedzą je razem z drugiémi, i cierpią kiszek rżnięcie, odęcie brżucha, zatrzymanie gnoju [...]. KniażFol 166.
patrz: TOBOŁEK
– Drugiego rodzaju zioła na łąkach znaydujące się składają siano podleysze, chociaż jeszcze nie szkodliwe bydłu; A te są: Rzeżucha wodna, Oman; Oleśnik, lub marchewnik polny; Wątrobnik abo sadziec lub wodna konop [...]. KniażFol 163.
patrz: WĄTROBNIK
– Wątrobnik jeden ma pręt tylko z gałązkami jak drżewo, twardemi, czarniawémi, cieńkiemi, prostemi, kosmatemi, na łokieć długiémi. Liście ma podobne do konopianych, które się dzielą na pięć listków. Nasienie liczne, kosmate, ku ziemi wiszące, chwyta się sukien. Kwitnie w Lipcu. Z ziarn jego dekokt w wienie jest wielce pomocny na zatrźymanie uryny. Woda pędzona z liścia pomaga na żółtaczkę. KniażFol 165.
patrz: WĄTROBNIK
– S. Piotra ziółko listkami po ziemi się ściele, te listki są gładkie, jednę tylko mają we śrzodku żyłkę. Pręt lub byle na dwa łokcie długie ma liście węższe i krótsze trochę ząbkowane. Kwiat podobny jest do kwiatu wątrobnikowego. Korząki ma czarne, rozdarte i niby pokąsane. KniażFol 164.
patrz: WĄTROBNIKOWY
– MEMORYAŁ Tá uwága wrzuca mi myśl, że będzie podobno bárzo trudno do tey upráwy grunta przywieść, nie nawożąc ich márglem. KniażFol 80.
patrz: WRZUCAĆ, WZRUCAĆ
– Anglicy orząc na dźięcielinę grunta, robią co dwadźieścia calów bruzdy na cal głębokie, w które ręką rzucają nasiona tey trawy rzadko, potym ziemią je zasypują. Mieysca próżne dwudziesto-calowe, wskopywają potym, lub zaorywają, przez co i źielska niszczą, i świeżych dodają trawie soków. KniażFol 178.
patrz: WSKOPYWAĆ
– Tę sól szarą naprzód suszą w piecu, potym drobno ją utarszy, posypują masło dobrze wymyte, i rozciągnione tak, ażeby uncya soli na funt masła wychodziła. KniażFol 121.
patrz: WYMYTY
– Masło się chwyta nietylko pyłu i wszelkiego nieochędóstwa, ale też i naczyń nayczyściey owszem gorącą wodą wymytych; chybabyś je oczyścił ługie[m] z popiołu cienkiego zrobionym, abo otarł pokrzywą do pozbycia kolców swoich utartą. KniażFol 116.
patrz: WYMYTY
– Wyschłey należycie półowę lub trzecią część, według tego jako jest wielka, kładą w naczynie drewniane figur y pociąglo okrągłey, mające nakrywkę, i nalewają wodą dobrze zagrzaną, kwartę dobrą jéy biorąc. Piérwey jednak nim tę pęcherzynę wrzucą w to naczynie, dobrze ją płóczą, i wymywają w wodzie zimney czystey, i kładą w nią dobrą szczyptę soli. KniażFol 147.
patrz: WYMYWAĆ
– Gruntu tego, ponieważ pognojem się nawoził w Marcu prżed zasianiem grochu i wyczki, pospolicie teraz nie gnoją. KniażFol 41.
patrz: ZASIANIE
– [...] Mieczyk żółty, lub kosaciec żółty czosnkowe ziele, lub gęsi poley; koniczyna żółta dźika. KniażFol 164.
patrz: ŻÓŁTY