Pobieranie

Informacja o "ciasteczkach" i przetwarzaniu danych osobowych

Ta strona przetwarza Twoje dane osobowe takie jak adres IP i używa ciasteczek do przechowywania danych na Twoim urządzeniu.

Z jednej strony ciasteczka używane są w celu zapewnienia poprawnego funkcjonowania serwisu (np. zapamiętywania filtrów wyszukiwania zaawansowanego czy ustawień wybranych w tym okienku). Jeśli nie wyrażasz na nie zgody, opuść tę stronę, gdyż bez nich nie jest ona w stanie poprawnie działać.

Drugim celem jest gromadzenia statystyk odwiedzin oraz analiza zachowania użytkowników w serwisie. Masz wybór, czy zezwolić na wykorzystywanie Twoich danych osobowych w tym celu, czy nie. W celu dokonania wyboru kliknij w odpowiedni przycisk poniżej.

Szczegółowe informacje znajdziesz w Polityce Prywatności.

Wyrażam zgodę na "ciasteczka":
Tylko niezbędne do działania serwisu
Wszystkie (także służące gromadzeniu statystyk odwiedzin)

PL EN
ELEKTRONICZNY SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I XVIII WIEKU
znajdź hasła
wyszukiwanie zaawansowane
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż
Gaspard Courtivron
Étienne Jean Bouchu
CourtBuchuOsińNauka oryginał
NAUKA O GATUNKACH I SZUKANIU RUDY ŻELAZNEY, TOPIENIU IEY W PIECACH WIELKICH I DYMARKAH, ROBIENIU MIECHÓW DREWNIANYCH, STAWIANIU PIECÓW NA TOPIENIU RUDY; O FRYSZERKACH I FRYSZOWANIU ŻELAZA SUROWEGO, LANIU NACZEN ŻELAZNYCH; O ROBIENIU STALI Z ŻELAZA CIĄGŁEGO ALBO SUROWEGO

http://bcpw.bg.pw.edu.pl/dlibra/doccontent?id=181, https://jbc.bj.uj.edu.pl/dlibra/doccontent?id=472195
Odnotowano 25 cytatów z tego źródła
– Ruda alchemiczna tęga, złożona z cząsteczek wiele bokow maiących. Ta nic innego nie iest tylko zbior wielu małych kryształkow, bokow bardzo wiele maiących, ktore z sobą mocno są połączone. CourtBuchuOsińNauka 23.
patrz: ALCHEMICZNY, ALCHIMICZNY
– W Fizyce polskiey X. OSINSKIEGO Schol: Piar: wydaney 1777. skutki ognia są obszernie wyrażone, z tych każdy pozna; Ze Autor niektóre własności i skutki ognia błędnie wykłada. CourtBuchuOsińNauka 66.
patrz: BŁĘDNIE, BŁĘDNO
– Drzewa różnych gatunków bardziey się różnią, niż gatunku iednego. Tak bardziey się różni dąb od buczyny, buczyna od lipiny, niżeli dąb od dębu, buk od buku i. t. d. CourtBuchuOsińNauka 72.
patrz: BUCZYNA
– Niektórzy, mowi on, za rodowite żelazo biorą rudy małe kawałki, ośm albo sześć bokow maiące, takie kawałki znayduią się albo poiedynczo, albo w kupkach różnie zgromadzonych, i podobne są do pyritow czyli właściwey rudy siarki, maiącey różne figury, w którey siarka wraz z żelazem znayduie się. CourtBuchuOsińNauka 8.
patrz: KUPKA
– Oprócz tego kamienie będące przy bokach spustowym i gichciarskim, maią bydź płastsze od będącego przy boku przeciwwietrznym, aby całe to mieysce było podobne do skrzyni młyńskiey nieregularney. CourtBuchuOsińNauka 126.
patrz: MŁYŃSKI
– STARANIEM I KOSZTEM JAŚNIE WIELMOŻNEGO HYACYNTA NAŁĘCZA MAŁACHOWSKIEGO PODKANCLERZEGO KORONNEGO, KOMMISSARZA EDUKACYI NARODOWEY, RADOSZYCKIEGO, GRODECKIEGO, SIENNICKIEGO STAROSTY, ORDEROW ORŁA BIAŁEGO I S. STANISŁAWA W POLSZCZE, A ALEXANDRA NEWSKIEGO W MOSKWIE KAWALERA, na Oyczysty Język przełożona, Dodatkami wyiętemi z Dzieła Pana JARS, z Encyklopedyi Ywerdońskiey, i z innych opisuiących robotę Zelaza, Stali, Sprzączek, Pilników, Blachy białey etc. pomnożona, przypiskami robot kraiowych obiaśniona, trzydziestą czterema Kopersztychami z zagranicy sprowadzonemi ozdobiona, i do druku PODANA. CourtBuchuOsińNauka tyt.
patrz: NEWSKI
– Piec dwóm zamysłom od siebie odmiennym może uczynić zadosyć, to iest: może wydać żelazo nieforemne, może ie także wydawać w pewnych figurach, zaczem przedsięwziąłem osobno mówić o odbieraniu z pieca żelaza nieforemnego i foremnego, to iest: o naczyniach z żelaza odlanych. CourtBuchuOsińNauka 92.
patrz: NIEFOREMNY
– Gdy pragną, aby naczynie było doskonalsze, duszę i wewnątrz skorupę, oblepiaią kilku warsztami ziemi bardzo miałkiey, tę równaią pilśnią, posmarowaną starą cebulą. CourtBuchuOsińNauka 187.
patrz: POSMAROWANY
– Kamień, o którym mowa, tak wysoki bydź powinien, aby forma od dna zaprawy oddalona była na półdziewiętnasta cala. CourtBuchuOsińNauka 125.
patrz: PÓŁDZIEWIĘTNASTA
– U nas mierzą rudę kubłami zwanemi Kible, zazwyczay płó-iedenasta [!] kubła rachuią na woz rudy; płacą od wozu podług odległości rudy od pieca. CourtBuchuOsińNauka 63.
patrz: PÓŁJEDENASTA, PÓŁJEDENASTA, PÓŁJEDYNASTA
– Ponieważ zażycie zuzlu przydłużey opisuię, muszę dodać, iż zuzel rozpalony do białości, wrzuciwszy w wodę będącą w korycie, w proch rozsypuie się. CourtBuchuOsińNauka 297.
patrz: PRZYDŁUŻEJ
– Wspomnione rudy nie idą ciągło, lecz prędko giną. Z nich niektore są w sztukach przywiększych, inne tak drobne iak Tatarka. CourtBuchuOsińNauka 6.
patrz: PRZYWIĘKSZY, PRZYWIĘKSZY, PRZYWIĘTSZY
– Duszę wysuszywszy, kredą mokrą smaruią, i powtórnie suszą, iako się powiedziało, przeto gdy kreda wyschnie, podług drugiego modelu, gliny chudszey mniey lepkiey, tak grubo na kredę kładą, iak grube maią bydź boki garka. Drugą ziemię suszą i kredą smaruią tak, iak pierwszą. CourtBuchuOsińNauka 170.
patrz: SMAROWAĆ, SMAROWAĆ, SZMAROWAĆ
– Skorupę rozerznąwszy, części iey od gliny chudey i kredą smarowaney, łatwo odłączaią się. CourtBuchuOsińNauka 171.
patrz: SMAROWANY
– Kto pragnie szukać rudy żelastey, ten wiedzieć ma, że w mieyscach piaszczystych, na których sama tylko rośnie sośnina, a rośnie nie prosto ale krzywawo, ruda nie znayduie się. CourtBuchuOsińNauka 38.
patrz: SOSNINA, SOŚNINA, SOŚNINA
– [...] gdy pień, na którym iest kowadło, i słupy elzowe, na których toporzysko młota, przysiadaią i podskakuią, to dopomaga do ciągnienia szyn, bo na ów czas pod młotem można sztukę trzymać lepiey, i wygodniey wyciągać, i doskonalszą szynom dać figurę; nakoniec wiązanie sprawuie, iż iedna sztuka drugiey ustępuie, przeto nie tak łatwo z mieysc wyskakuią, nie tak prędko psuią się. CourtBuchuOsińNauka 305.
patrz: SYNA, SZYNA, SZYNA
– Gdy sztabę w podłuż wyciągną, kładą ią w poprzecz kowadła, i pod młota toporzysko podkładaią, aby młot bić zaczął w część naybliższą kleszczów, to gdy się stanie, sztabę w przeciwną stronę powoli ciągną, aby w szerz wyciągała się, i podobnieyszą do szyny stawała się. CourtBuchuOsińNauka 303.
patrz: SYNA, SZYNA, SZYNA
– Jeżeli stal iest bardzo dobra, albo podła, doświadczysz sposobem następuiącym: kawał stali, z którey masz instrument robić weź w kleszcze, w ogniu niezbyt rozpal, rozpalaiąc stal, daway baczność, aby się nie przepaliła, bo gdyby się przepaliła, miałaby wiele dziurek, zaczym ostrze instrumentu byłoby zawsze szczerbate. CourtBuchuOsińNauka 568.
patrz: SZCZERBATY
– [...] oprocz tego, gdy surowiec na żelazo fryszuią, biorą go sztuki wielkie, fryszuiąc zaś surowiec na stal, mnieysze sztuki kładą w zaprawę, czyli w tygiel, węglami go zupełnie okrywaią, miechy puściwszy ogień gwałtowny utrzymuią, aby surowiec stopniał, stopiony iuż dłużey, iuż krodzey, podług gatunku rudy, z którey go wytopiono, trzymaią; to zrobiwszy pod młot go podkładaią, i z niego małe sztabki kuią; topienie i kucie póty powtarzaią, póki nie zrobią żelaza daiącego się ciągnąć, będąc iuż zimne iuż ciepłe, zrobiwszy takowe żelazo, hartuią ie, o czym wkrotce mówić się będzie. CourtBuchuOsińNauka 564.
patrz: SZTABKA
– Stal Angielska niehartowana bywa w małych sztabkach. CourtBuchuOsińNauka 567.
patrz: SZTABKA
– Dodać ieszcze można, że części kamieniste, które się zostaią z węgla zpalonego, żelazo czynią nie dobre; ponieważ część kamienista wpada w żelazo ztopione; ieżeli zaś część kamienista iest taka, że nie może ztopnieć, więc żelazo ztopione tężeie, w piecu pokazuią się kawały stężałe, zwane wilki, których kawałow gdyby wcześnie nie wydobywano, massa ztopiona stężałaby, czyli mówiąc ięzykiem Kuźniaków: w piecu zamarzłoby. CourtBuchuOsińNauka 94.
patrz: WILK
– Gdy wspomnionych materyałów wiele w pośrzód zaprawy zbierze się, ruda nie może topnieć,zaczem w zaprawie będą wielkie kawały stężałe, (które nasi zowią: wilkami) maiące w sobie rudę, zuzel, i żelazo. Gęś odlawszy, ieżeli zaprawę dobrze wychędożą, w pośrzod niey, wspomnione kawały czyli wilki, albo się wcale nie pokażą, albo bardzo pożno. Jeżeli wilgoć doydzie do dna zaprawy, i ochłodzi ią, zaraz wilki pokażą się. CourtBuchuOsińNauka 110.
patrz: WILK
– Jak woda w garku, tak żelazo wre w zaprawie. CourtBuchuOsińNauka 288.
patrz: WRAĆ, WREĆ, WRZEĆ, WRZEĆ
– Przed lat mówię 18. widziałem, że Smelcerz z gęsi [tj. żelaznej formy] ieszcze wrzącey, ręką gołą rozrzucał żelazo, które iak grad nazad spadało. CourtBuchuOsińNauka 108.
patrz: WRAJĄCY, WREJĄCY, WRZĄCY, WRZĄCY
– Na kupę rudy wodę sprowadzią. W rudy wierzchu kopią wiele dołkow, rowkow, i z wierzchu równaią, aby iey znaczną część woda oblewała, i pomiędzy nią głęboko wsiąkała. CourtBuchuOsińNauka 54.
patrz: WSIĄKAĆ