Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż
SolGeom II 1684 oryginał
Geometry polskiego, księga II. Zawieraiąca Zabaw V. ze XIII.[...] Podana do druku przez X. Stanisława Solskiego, Societatis Iesu, w Krakowie Roku MDCLXXXIV [1684]

http://ebuw.uw.edu.pl/dlibra/doccontent?id=117723&from=FBC
http://www.dbc.wroc.pl/dlibra/doccontent?id=1723&dirids=1
Odnotowano 80 cytatów z tego źródła
– Nie zápominay [przy rysowaniu planu] liter obiecádłá po częściach budynku, ktoreby miánowáły te części. SolGeom II 105.
– Toż czyniąc przy ściánách budynkowych, cobyś czynił przy murách vlicznych Miásto ábrysuiąc, prędziusińko ie wystáwisz. SolGeom II 105.
patrz: ABRYSOWAĆ
– Axioma pospolite: In dubiis benignius interpretandum. SolGeom II 144.
patrz: AKSJOMA
– Ma bydź [igiełka tablicy mierniczej] mosiężna nie żelázna, áby nie bestwieła igiełki magnesowey. SolGeom II 102.
patrz: BESTWIĆ
– Toż czyniąc przy ściánách budynkowych, cobyś czynił przy murách vlicznych Miásto ábrysuiąc, prędżiusińko ie wystáwisz. SolGeom II 105.
patrz: BUDYNKOWY
– Znak do ktorego Geometrá okiem dukt prowádzi przez liniią Celową, áby nie był snopek, choyná, ábo czapká, dopieroż osobá żywa. SolGeom II 96.
– Wyrachuiesz [...] Wiele potrzebá [...] Cegły ná połogę, abo opaskę drewniánego budynku. SolGeom II 77.
– CElámi Geometrá náżywa te części Instrumentu, przez ktore zwyklizmy okiem zmierzáć ná rzecz iáką odległą. SolGeom II 10.
patrz: CEL, CEL, CYL, CZEL
– Nowi Geometrowie vżywáią Celu rozerzniętego przez srzodek. SolGeom II 10.
patrz: CEL, CEL, CYL, CZEL
– Wziąć przez liniią celową na Tablicy Mierniczey położenie linii [...] ábyś nie przyczyniał stácyy, áni się z rzeką krecił. SolGeom II 97.
patrz: CELOWY
– Liniia Celowa drewniána może ná długi czás służyć bez powáryowánia skale oboiey. SolGeom II Przestr..
patrz: CELOWY
– Rámię Węgielnice chodzące przy igiełce M Tablice, nie da się dáley odemknąć od igiełki tylko ná 30 części. SolGeom II 57.
patrz: CHODZIĆ
– Znak do ktorego Geometrá okiem dukt prowádzi przez liniią Celową, áby nie był snopek, choyná, ábo czapká, dopieroż osobá żywa. SolGeom II 96.
– SRzodwagá, álbo iáko insi zowią, Wagá: iest Instrument prosty, ktorym doznawamy,ieżeli długość iáka, álbo płászczyzná nie iest niższa ktorym końcem: to iest ieżeli ma obadwa końce, álbo rogi, rowno odległe od śrzodká wewnętrznego ziemie: Iákie położenie záchowuie wodá spokoyna: y zowie się Położenie Horizontalne álbo Poziomne. SolGeom II 3- 4.
– Pámiętey ná to, że śćiány podwoyne figur Płáskich, cztery rázy plácu więcey zábieráią: troiste, 9 rázy: czworne, 16: y tak dáley. SolGeom II 92.
patrz: CZWORNY
– [...] ręką práwą dołam zágięcia obudwoch połárkuszkow [papieru] [...]. SolGeom II 3.
– NA twárdey desce grábowey ábo bukowey, ktoraby żadnych dołeczkow nie miáłá, rościągniy kártę. SolGeom II 128.
patrz: DOŁECZEK
– A nád to wsześćiokąćie Rownoobwodnym z Tryángułem HFE, zostáią dwá tryánguły HDN, EDM, ktorymi przewyszsza tryánguł HFE. Tęż własność máią y figury iednegoż rodzáiu, ieżeli są rożnego położęnia: że, wrownym obwodżie nie rowne polá záwieráią. Iáko kwádrat doskonáły FGHL, iednegoż obwodu z kwádratem podłużnym CT, iest większy dżiewiąćią 2kwádratow: to iest kwádratem cáłym GKMP. SolGeom II 91.
patrz: DOSKONAŁY
– Kwádrat wnim wyćięty, pokazuią litery duplikowáne małe nn, aa, bb, tt. SolGeom II 104.
– Wysokość Dostępną v dołu, wymierzáć przez iey Cień od Słońcá, ábo Księżycá rzucony, nie tylko wdzień, ále y wnocy. NIech Słońce, ábo Księżyc S. rzuci cień TC, od wysokości LT, ktorey chcesz wiedzieć miárę. Tedy naprzod laskę DF prostą, pewney wiádomey miáry, dwułokciową náprzykład, postaw ná D, niedáleko końcá C, cienia TC; ták żeby cień końcá F, laski DF, nie wychodził zá koniec C, cieniu TC: ále áby rowno stánęły w punkcie C. SolGeom II 40.
– Wymierzywszy łátę ábo laskę HE, długą ná łokći 12, y ćwierć; przy dwunastym łokćiu, w punktćie E, przybiy ná niey co znácznego, sposobnego do widzęnia z dáleká ná kształt Tarcze opisáney w Náuce 9. tey Zabawy. SolGeom II 49.
patrz: DWUNASTY
– Cel D przerznięty, dálszy od oká, zbyt fátyguie oko. SolGeom II 10.
patrz: FATYGOWAĆ
– Flánk Kortyny, ábo Skrzydło [...] broniące Policzkow, dalszego Beluár: PHD. SolGeom II 108.
patrz: FLANK
– GEOMETRY POLSKIEGO, ZABAWA VII. Około Rozmierzánia wszelkiey Odległośći, Wysokośći, Głębokośći, y Gruntow, nowym y łátwiuśińkim sposobem: bez zwyczáynych Geometrom Instrumentoẃ, y vmieiętnośći Arythmetyki: z przydatkiem wymiaru wszelkiey Długośći przez Kwádrat Geometryczny. SolGeom II 1.
– A ták przeniesiesz ná ziemię [z planu] zupełną Fortecę by náirregularnieyszą. SolGeom II 127.
– Fortecę Irregularną, to iest Niedoskonałą przenieść z Abrysu ná ziemię. SolGeom II 127.
– Geometra vżywa dwoch tryángułow iednokątnych [...]. SolGeom II 14.
– Nie záwádźi też ráchowáć y łokćie przećiwko odlegleyszym kolánom rzeki; postawáiąc y przemierzáiąc oraz odległość znácznych kolan rzeki, od obráney prostey linii, ná grunćie, y zrysowáney ná Tablicy: ábyś tę odległość prawdźiwie konnotował ná Máppie záraz w mieyscu. SolGeom II 97.
patrz: KOLANO
– Wtymże krągu [...] ma bydź komorká podługowáta wycięta ná igiełkę mágnesową, zá skłem. SolGeom II 104.
– Ná niedostępney (CN,) ktorey końcow nie widáć tylko zpunktu sámego (D,) stoiącego nie przećiwko tey linii, wyznáczyć kwádrat Krzyżokątny ná źiemi. SolGeom II 125.
– PRzećiągnąẃszy ẃćiąż przez koniec E, ćieniu záłamánego DE, liniią HES, krzyżową sámey wysokośći CHB, y postáwiwszy ná niey ES, długość stylu ES ná Instrumenćie reprezentuiącą: y w iey końcu S, przydawszy krzyżową SG, wyrażáiącą długość ćieniu ná instrumenćie częśći 15; stánie kwádrat krzyżokątny CHED, o rownych śćianách przećiwnych CH, DE, y CD, HE: stáną tákże dwá tryánguły podobne BHE, y GSE. SolGeom II 43.
– Rożnicę pokazáć polá między tryángułem rownośćiennym, y między kwádratem rownokątnym, ktory iest rowny obwodem tryángułowi. ZRysuy ná CF połbázy tryángułu rownośćiennego CEG, kwádrat CTHF, rownokątny y rownoobwodny sámemu tryángułowi, áby śćiány CT, HF, kwádratu kwadratu [kwadrat:subst:sg:gen:m] były rowne śćiánom CE, GE, tryángułu: á TH, rowna połbáźie FG: y CF, spolne. Około Rozmierzánia Polá Figur. SolGeom II 93.
patrz: KWADRAT
– PRzeż kwádraty rozumiy figury czworośćienne doskonáłe, iako kẃádrat rownokątny podłużny splászczony śćiennorowny, y splászczony dwuśćiennorowny, ktore Rombusami y Romboidesámi Euclides zowie. SolGeom II 138.
patrz: KWADRAT
– Ná niedostępney (CN,) ktorey końcow nie widáć tylko zpunktu sámego (D,) stoiącego nie przećiwko tey linii, wyznáczyć kwádrat Krzyżokątny ná źiemi. SolGeom II 125.
patrz: KWADRAT
– GEOMETRY POLSKIEGO, ZABAWA VII. Około Rozmierzánia wszelkiey Odległośći, Wysokośći, Głębokośći, y Gruntow, nowym y łátwiuśińkim sposobem: bez zwyczáynych Geometrom Instrumentoẃ, y vmieiętnośći Arythmetyki: z przydatkiem wymiaru wszelkiey Długośći przez Kwádrat Geometryczny. SolGeom II 1.
patrz: KWADRAT
– A nád to wsześćiokąćie Rownoobwodnym z Tryángułem HFE, zostáią dwá tryánguły HDN, EDM, ktorymi przewyszsza tryánguł HFE. Tęż własność máią y figury iednegoż rodzáiu, ieżeli są rożnego położęnia: że, wrownym obwodżie nie rowne polá záwieráią. Iáko kwádrat doskonáły FGHL, iednegoż obwodu z kwádratem podłużnym CT, iest większy dżiewiąćią 2kwádratow: to iest kwádratem cáłym GKMP. SolGeom II 91.
patrz: KWADRAT
– Nowi Geometrowie vżywáią Celu rozerzniętego przez srzodek, iáki iest D. Celu dálszego od oká vżywáią pospolićie wszyscy, ábo rozerzniętego, iako D, ábo cále ná Kwádrat podłużny otwártego, z stronką przez srzodek wyćiągnioną, iáki Cel iest G. SolGeom II 10.
patrz: KWADRAT
– PRzećiągnąẃszy ẃćiąż przez koniec E, ćieniu záłamánego DE, liniią HES, krzyżową sámey wysokośći CHB, y postáwiwszy ná niey ES, długość stylu ES ná Instrumenćie reprezentuiącą: y w iey końcu S, przydawszy krzyżową SG, wyrażáiącą długość ćieniu ná instrumenćie częśći 15; stánie kwádrat krzyżokątny CHED, o rownych śćianách przećiwnych CH, DE, y CD, HE: stáną tákże dwá tryánguły podobne BHE, y GSE. SolGeom II 43.
patrz: KWADRAT
– Miásto źiarn grochu drobnego, sposobnieyszy będźie Bob álbo pręt iáki ná sztuczki porznięty, do liczenia dźieśiątych obrotow kołká. SolGeom II 8.
patrz: LICZENIE
– Wziąć przez liniią celową na Tablicy Mierniczey położenie linii [...] ábyś nie przyczyniał stácyy, áni się z rzeką krecił. SolGeom II 97.
patrz: LINIA
– Liniia Celowa drewniána może ná długi czás służyć bez powáryowánia skale oboiey. SolGeom II Przestr..
patrz: LINIA
– Kiedy ná kołowroćie, ktorym wyćiągáią wodę, tráfi się linká: rozumiałby kto że bez inszego ćienkiego sznurká wymierzy Studnié głębokość, policzywszy záwinięnia linki, przed wyćiągnieniem wiádrá, á przemierzywszy obwod kołowrotu ábo wálcá, ktory linkę zwiia. SolGeom II 51.
patrz: LINKA
– TAkie pole zwáć się tu będźie, pole liśćiowe, iákie iest CDEF: Záwieráią ie dwie lunety, dwoch cyrkułow rownych, lubo nie rownych. SolGeom II 87.
patrz: LIŚCIOWY
– Sprobuy wprzod ieżeli Igiełki mágnesowe y vstęp od linii południowey prawdźiwie iest zrysowány w kompáśie, oczym masz Naukę w Zábáwie 13. Oraz y z sposobem bárdzo snádnym ználeźienia linii południowey bez igielki magnesowey. SolGeom II 98.
patrz: MAGNESOWY
– Odmierzánie proste iakiey długości dla czwartey niewiádomey, ma bydź odpráwione z wielką pilnością po sznurze prosto, nie wężykiem. SolGeom II 36.
patrz: NIEWIADOMA
– Gdy się vspokoi nitká z kulką, náznácz ná rámieniu SF, przy N, drugi punkt pod nitką właśnie o bok pierwszemu punktowi, nie wyżey, áni niżey. SolGeom II 4.
patrz: O BOK
– Może stawáć [tablica] ábo ná ládá ławecce, álbo stołeczku, ábo pieńku, ábo też ná sámym Páchołku máiącym przypráwioną ná końcu deszczułkę ćwierciową. SolGeom II 9.
patrz: PACHOŁEK
– PAchołkiem názywam laskę ná ktorey ma stawáć Tablicá Miernicza. SolGeom II 11.
patrz: PACHOŁEK
– Wiele Piechoty może stanąć w Dziedzincu Páłacowym ná kwádrat podłużny. SolGeom II 76.
patrz: PAŁACOWY
– Tá [tablica] bowiem rysuie záraz ná mieyscu figury ná kárcie, podobne figurom pomyślnym ná ziemi, dáleko doskonáley, niżeli Planimetra y sámo Pántometrum z igiełką mágnesową. SolGeom II 21.
– Záraz ná miejscu w polu Máppę z przyległościámi rysuie [instrument] dáleko doskonáley niż przez Planimetra y Pántometra. SolGeom II 8.
– Ná párápecie okná, ktore w dzień słońce oświeca, á miesiąc w nocy [...] vstaw Horyzontálnie sztuczką deski. SolGeom II 40.
patrz: PARAPET
– Żeláza inszego nie miey przy sobie, iáko pektoraliká, háftki, száble, bo ią [igłę magnesową] wnet zbestwią od prawdziwey linii południowey. SolGeom II 98.
patrz: PEKTORALIK
– {...] ná wszytkich podziáłách 20, dziurki subtelne [mają być] ná wylot ták pochodzisto otwarte, żeby przez nie z końca P, Stylu SP wsrzobowanego, mogła się przeciągnąć nitká bez złamánia. SolGeom II 12.
– Nowi Geometrowie vżywáią Celu rozerzniętego przez srzodek, iáki iest D. Celu dálszego od oká vżywáią pospolićie wszyscy, ábo rozerzniętego, iako D, ábo cále ná Kwádrat podłużny otwártego, z stronką przez srzodek wyćiągnioną, iáki Cel iest G. SolGeom II 10.
patrz: PODŁUŻNY
– PRzeż kwádraty rozumiy figury czworośćienne doskonáłe, iako kẃádrat rownokątny podłużny splászczony śćiennorowny, y splászczony dwuśćiennorowny, ktore Rombusami y Romboidesámi Euclides zowie. SolGeom II 138.
patrz: PODŁUŻNY
– Nádlep kásty oqpux, y podociągay liniy c, m, dm, aż do spolnego przecięcia na M. SolGeom II 99.
– SRzodwagá, álbo iáko insi zowią, Wagá: iest Instrument prosty, ktorym doznawamy,ieżeli długość iáka, álbo płászczyzná nie iest niższa ktorym końcem: to iest ieżeli ma obadwa końce, álbo rogi, rowno odległe od śrzodká wewnętrznego ziemie: Iákie położenie záchowuie wodá spokoyna: y zowie się Położenie Horizontalne álbo Poziomne. SolGeom II 3- 4.
– Tákże podziały ná skáli tysiącłokciowey bráne poprzecznie, są dziesięć rázy mnieysze od łokci skali 600. łokciowey. SolGeom II Przestrogi (s.8).
– W figurze zmieśćiłá się stácya czwarta E, ná kárćie pierwszey; ále F piąta, y G szosta, mieyscá nie máią. Tedy miąwszy ná kárćie pierwszy liniie, ON, y PQ, zátkniesz wtorą kártę pqsr, na igiełkę E y ná przytwierdzoney, porysuiesz tákże też liniie ON, y PQ; y przemierzoną odległość EF ná źiemi, postáwisz cyrklem ná niey... SolGeom II 62.
patrz: PORYSOWAĆ
– Axioma pospolite: In dubiis benignius interpretandum. SolGeom II 144.
patrz: POSPOLITY
– Piędź. Tá iest dwoiáka. Pierwsza: Przyrodzona, iáka iest, kiedy ręki pálec wielki y máły rośćiągámi wolno, ktora się v słuszney osoby rowna połtorey ćwierći łokćiá Krákowskiego. SolGeom II 144.
patrz: PÓŁTORA
– Bo ieżeli połtorey stopy, czynią łokieć ieden: toć pewnie stop 625, vczynią łokći 416 y 2 ze 3. SolGeom II 145.
patrz: PÓŁTORA
– Toż czyniąc przy ściánách budynkowych, cobyś czynił przy murách vlicznych Miásto ábrysuiąc, prędziusińko ie wystáwisz. SolGeom II 105.
– [...] áni pierwey wypuszczáiąc sznur z ręki práwey, poki go dwiemá pálcámi wprzod ręki lewey nie ściśniesz ták, żeby koniec miáry przestáwioney po sznurze doskonále przystał do płáskości páznogciá ręki lewey. SolGeom II 13.
patrz: PRZYSTAĆ
– [...] vtykay noż ták wziemi, áby rękoieść nożá przystawáłá do wierzchu miáry, á ostrza sámego nie zostawáło więcey nád ziemią tylko iáko gruba miárá będzie. SolGeom II 13.
– PRzeż kwádraty rozumiy figury czworośćienne doskonáłe, iako kẃádrat rownokątny podłużny splászczony śćiennorowny, y splászczony dwuśćiennorowny, ktore Rombusami y Romboidesámi Euclides zowie. SolGeom II 138.
– Rożnicę pokazáć polá między tryángułem rownośćiennym, y między kwádratem rownokątnym, ktory iest rowny obwodem tryángułowi. ZRysuy ná CF połbázy tryángułu rownośćiennego CEG, kwádrat CTHF, rownokątny y rownoobwodny sámemu tryángułowi, áby śćiány CT, HF, kwádratu kwadratu [kwadrat:subst:sg:gen:m] były rowne śćiánom CE, GE, tryángułu: á TH, rowna połbáźie FG: y CF, spolne. Około Rozmierzánia Polá Figur. SolGeom II 93.
– PRzeż kwádraty rozumiy figury czworośćienne doskonáłe, iako kẃádrat rownokątny podłużny splászczony śćiennorowny, y splászczony dwuśćiennorowny, ktore Rombusami y Romboidesámi Euclides zowie. SolGeom II 138.
– Styl SP, może bydź srzobowány, álbo składány. SolGeom II 12.
– PRzeż kwádraty rozumiy figury czworośćienne doskonáłe, iako kẃádrat rownokątny podłużny splászczony śćiennorowny, y splászczony dwuśćiennorowny, ktore Rombusami y Romboidesámi Euclides zowie. SolGeom II 138.
– Potym te laski z pilnośćią wymierzone złoży końcámi, zárznąwszy káżdego końcá ziedney strony śluzem, áby wszytkie ich trzy końce były ostro szerokie [...]. SolGeom II 120.
– Ale deská z málowanymi kołkámi, ktorą náżywam Tarczą, y opisuię w Náuce 9. Zábáwy 7. Rzecz prosta, ktorą lada Wieśniak vćiosáć może. SolGeom II 96.
patrz: UCIOSAĆ
– Wiele ludźi zmieśćić się może w Kośćiele, ktorego nawá srzędnia, ode drzwi áż do kratek Ołtarzowych, iest długa ná 100 łokći, á szeroka ná 10, dawszy káżdey osobie mieysca po łokćiu iednym kwádratowym, dla sposobnego vklęknięnia. SolGeom II 76.
– W tenże sposob znaydziesz pole ostátká wycinku ábo kliná CEKFC, zpołdyámetru FC, y połowice lunety FKE. SolGeom II 87.
patrz: WYCINEK
– NAVKA XVII. Pole Wycinku, ábo Kliná cyrkułu, y iego Ostátká ználeść: NIech będzie dány wycinek CEHF, záwárty dwiemá połdyámetrámi EC, FC, długimi po calow 8: y lunetą EHF, długą calow 20, ktorego wycinku chcesz wiedzieć pole. SolGeom II 86.
patrz: WYCINEK
– Multyplikuy wiádomy połdyámeter EC, (calow 8:) przez EH (calow 10.) połowicę lunety wiádomey EHF (20,) wteyże mierze, wktorey masz wiádomy dyámeter: to iest, w cálách. Produkt 80, będzie pole wycinku. Ponieważ iáko pole cáłego cyrkułu wychodzi: połdyámeter multyplikuiąc przez połobwodu cyrkułu. Ták pole Kliná, ábo wycinku, (ktory iest częścią pewną cáłego polá cyrkułu) wyniść musi, połdyámeter multyplikuiąc przez połowicę lunety, záwieráiącey klin cyrkułu. SolGeom II 86.
patrz: WYCINEK
– Znaydż pole klinu cyrkułowego VHOD, według Nauki 17. tey Zabáwy: y dwá rázy go wziąwszy, zpilnością nánotuy. Tákże znaydź pole klinu EBH cyrkułu; y on cztery rázy wziąwszy, przyday go do pierwszey liczby nánotowáney. Potym wyrzuć z tey summy pole Czwártaká VFPE, ktory iest spolny, klinom ábo wycinkom VHOD, PNGS: ostátek będzie pole Owáty pękátszey. SolGeom II 89.
patrz: WYCINEK
– Weźmiy sztukę deski, EFDI, szerokiey ná ćwierć (im szersza tym lepsza) y wyrzniy ná spodnim boku ID, tryánguł SH, ná obięcie kulki Perpendykułowey, á wbiwszy pod wierzchem, igłę, szpilkę, álbo ćwieczek R, vwiąż ná nim perpendykuł, to iest nitkę z kulką RH. SolGeom II 4.
patrz: WYRZNĄĆ
– Potym te laski z pilnośćią wymierzone, złoży [geometra] końcami, zárznąwszy káżdego końcá ziedney strony śluzem, áby wszytkie trzy ich końce były ostro szerokie. SolGeom II 120.
patrz: ZARZNĄĆ