Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż
PetrSEt 1618 oryginał
Ethyki Aristotelesowey, To Iest Iako sie każdy ma naswiecie rządzic. Z dokladem Ksiąg Dziesięciorga Pierwsza Częsc, W ktorey Pięcioro Ksiąg [...]. Przydatki też są położone na końcu Kśiąg każdych, dla gruntownieyszego rzeczy w Kśięgach tknionych wyrozumienia, częśćią dla zaostrzenia dowćipow buynieyszych, potrzebne. Przez Doktora Sebastiana Petricego Medyka.

http://rcin.org.pl/dlibra/docmetadata?id=24860&from=publication (całość)
http://dlibra.biblioteka.tarnow.pl/dlibra/doccontent?id=60&from=FBC (do s. 284)
Odnotowano 74 cytatów z tego źródła
– Iedná iest [sekta] Stoikow/ y niektorych Akádemikow/ ktorzy ná nałogu cnoty położyli naywyższe dobro. PetrSEt 61.
patrz: AKADEMIK
– Akádemikowie tylko stopnie cnot wymyśláli/ nie dzieląc ich práwie miedzy sobą/ powiedáiąc wszystkie cnoty/ iedną cnotą być/ tylko rozmaitemi przezwiski ochrzczona [...]. PetrSEt 225.
patrz: AKADEMIK
– NIemáły o tym miedzy Philosophy Pogańskiemi spor/ iesli człowiek dobrowolnie grzeszy/ czyli poniewoli? Akádemicy/ miedzy ktoremi Plato przodek trzymał/ dowodzili tego/ że człowiek z swey woley nie zstáie się złym/ ktorych dowody naprzednieysze mogą być tákie. PetrSEt 221.
patrz: AKADEMIK
– Łákomi też/ áby byli bogátemi/ Alchimicką náuką chcą złoto czynić: záślepieni miłostką/ vdaią się do czarow/ do dyabłow/ aby przedsięwzięciu swemu/ to iest/ końcowi/ ktory przed się wzięli/ dosyć vczynili/ gdyż takie śrzodki prożne są/ y nie w naszey mocy. PetrSEt 208.
patrz: ALCHIMICKI
– A ták tych náuk/ ktore są árcynáukámi wyższemi/ końce ábo cele są godnieysze/ y wiecey się o nie stáráć mamy/ niż o te/ ktore podlegáią drugim/ y służą im: Ponieważ podleyszych potrzebuiemy dla przednieyszych [...]. PetrSEt 2.
patrz: ARCYNAUKA
– A widzi mi się/ iż inszey náuce nie przynależy mowic o końcu y celu ludzkim/ iedno Polityce (ktora rządzi Rzecząposp:) Bo iest naprzednieyszą/ y Arcynáuką miedzy wszytkiemi inszemi: gdyż oná stánowi y roskázuie/ ktora ma być vmieiętność zátrzymána w Rzeczypo: ktora nie: tudzież/ iákich się kto ma náuk vczyć/ y iák długo. PetrSEt 5.
patrz: ARCYNAUKA
– Iesli się Krolowie z Krolow/ Książęta z Książąt rodzą/ są wielmi dobrze vrodzeni/ są zacnego pokolenia/ Pańskiego domu/ y znacznie szlachcicami [marg.] Krolowie Arcyszlachcicami są. PetrSEt 298.
– Nieprzystoi szláchcie kostek/ kart gráć: tańcow Włoskich/ piłek/ balonow się chwytać: gdyż kárt y kostki kostyrom/ kártownikom/ y ludziom nikczemnym y prożnym przystoią: galardy skákać/ piłki, bálony gráć/ ácz piękna rzecz iest młodemu/ wszakże na to mieysce potrzebnieysza y przystoynieysza/ kopią do pierścieniá gonić/ ná koniu ieździć/ y co się wyższey námieniło. PetrSEt 300.
patrz: BALLON, BALON, BALON
– A cześć y chwała nas nieśmiertelnych czyni/ iáko vczy Plato. Zkąd Cicero będąc Bándytem/ gdy był przywrocony do oyczyzny/ tę cześć poczytał sobie zá nieśmiertelność. PetrSEt 316.
patrz: BANDYT
– Gdy ná nas iáki áffekt/ ábo namiętność ma przypáść; pierwey się nam iaka rzecz nágadza/ ktora nas porusza: Náprzykład/ krzywdá ábo co takowe[g]o insze[g]o/ tá gdy będzie/ rusza władze smysłow ktore poznawaią/ że krzywdá iest: potym iaka krzywda: oż niesie zá sobą złe/ abo dobre/ vciechę/ abo bol; ktorą poznawszy/ dopiero się wzrusza chęć vchronienia się złego/ abo ćwiczenia się dobrego: w ktory[m] wzruszeniu duchy w ciele mienią się/ ktore są subtelniuchną krwią ciała/ a zá tákim duchow mienieniem/ bárwiczká ná ciele mieni się też rozmáicie/ iáko w gniewie szyiá y twarz się zá czerwieni/ y iskry w oczach świecą się/ kozieł rogi ná czele stáwia. etc. W boiáźni zaś blednieie człowiek/ drży/ zębami tupa. etc. PetrSEt 132.
patrz: BARWICZKA
– Kochać się w roskoszách cielesnych takowych/ y mieć ie sobie zá nawiętsze dobra/ iest rzecz źwierzęca/ y bestyalska. PetrSEt 245.
– Smiáłość y boiaźń báwi się około złego/ to iest niebespieczeństwá: nádzieiá y beznádzieiá około dobrego: á żądza ludzka przez się pnie się záwżdy do dobrego [...]. PetrSEt 238.
– IVżesmy powiedzieli co práwo iest/ trzebá też wiedzieć/ co/ kiedy/ y iáko bezpráwie się dzieje/ áby iedno z drugiego lepiey się wyrozumiáło. PetrSEt 397.
patrz: BEZPRAWIE
– ... iako bluźnierce wiedząc iż P. Bog iest naywyższe dobro/ o ktorym z wielką boiażnią y vczciwością mowić przystoi/ á wżdy go bluźnią. PetrSEt 209.
– Przeto mowią: Nie tak sromotá, gdy mąż sam przez się błądzi, iáko gdy niewiasta mężem swoim rządzi. PetrSEt 19.
patrz: BŁĄDZIĆ
– Niezliczona iest wielkość vbogich malarzow/ strycharzow/ garncarzow/ błoniarzow/ y inszych rzemieślnikow wiele/ ktorzy gdyby v tych co buduią nie robili/ nie mieliby się czym żywić. PetrSEt 291.
patrz: BŁONIARZ
– Cicero także ná wielu mieyscach honores, to iest/ czci/ urzędy zowie: skąd poszłá ona iego powieść: Koniec czci ludu Rzymskiego/ Burmistrzostwo/ ábo Rádziectwo iest. PetrSEt 310.
– [...] coś inszego Plato rozumie wszystkiem dobrom ludzkim pospolitego/ nie Páná Bogá/ dla czego [Arystoteles] przystoynie burzy mniemanie iego fałszywe: w tey mierze pilną obmowkę czyniąc/ iż pierwsze ma mieć mieysce prawdá [...]. PetrSEt 579.
patrz: BURZYĆ
– Gdy tedy w ten czas nie czyniemy z baczeniem/ nie czyniemy iáko ludzie/ ále bydlęcą [!]: częścią nie dobrowolnie/ ále z musu czyniemy. PetrSEt 201.
patrz: BYDLĘCO
– A iżby te trzy cnoty [pobożność, nabożeństwo i świątobliwość] nas wynosiły z pospolitego stanu ludzkiego do P. Boga/ znać to z ich przeciwnych rzeczy/ z bezbożności/ z podłości/ y z wzgardy chwały Bożey/ ktore bydlęce złości są: a bydlęcość przeciwna iest Bohátyrskiey cnocie. PetrSEt 231.
– Tym [cnotom] iest przeciwna bydlęcość/ ktora z serc ludzkich ma być z gruntu wykorzeniona. PetrSEt 232.
– Co rozumieć o przyjacielstwie, w ósmych księgach powiemy. O trzeźwości, uczciwości, panieństwie, czystości, posłuszeństwie, deferowaniu starszym [...]. PetrSEt 321.
– Nayduią się tacy w świecie nowym synowie/ ktorzy taką cześć wyrządzaią rodzicom stárym: iż ich dobiiaią/ y iedzą: iako my insze mięso; a za vczciwość to poczytaią. PetrSEt 396.
patrz: DOBIJAĆ
– Nie wszyscy ludzie pragną phasianow/ przepiorek/ kutopatw/ bażantow/ trzetrzewiow/ indyiskich kur/ łosia/ ieleniá/ kapłonow/ cielęciny/ [etc.] ale rozmáici rozmáitych potraw pragną/ abo z wyboru/ iż rozumieią że ich stanowi przystoią takie/ abo owakie pokarmy/ abo ze zwyczaiu/ abo z complexyey. PetrSEt 245.
– Szczodry frymarcza. PetrSEt 367.
– Nieprzystoi szláchcie kostek/ kart gráć: tańcow Włoskich/ piłek/ balonow się chwytać: gdyż kárt y kostki kostyrom/ kártownikom/ y ludziom nikczemnym y prożnym przystoią: galardy skákać/ piłki, bálony gráć/ ácz piękna rzecz iest młodemu/ wszakże na to mieysce potrzebnieysza y przystoynieysza/ kopią do pierścieniá gonić/ ná koniu ieździć/ y co się wyższey námieniło. PetrSEt 300.
patrz: GALARDA
– Przeto mowią: Nie tak sromotá, gdy mąż sam przez się błądzi, iáko gdy niewiasta mężem swoim rządzi. PetrSEt 19.
patrz: GDY
– Nieprzystoi szláchcie kostek/ kart gráć: tańcow Włoskich/ piłek/ balonow się chwytać: gdyż kárt y kostki kostyrom/ kártownikom/ y ludziom nikczemnym y prożnym przystoią: galardy skákać/ piłki, bálony gráć/ ácz piękna rzecz iest młodemu/ wszakże na to mieysce potrzebnieysza y przystoynieysza/ kopią do pierścieniá gonić/ ná koniu ieździć/ y co się wyższey námieniło. PetrSEt 300.
patrz: GRAĆ
– Te zaś wszytkie rzemięsła i przemysły jezdeczne podlegają i służą żołnierskiej nauce; i insze nauki do wyższych inszych ściągają się. PetrSEt 588.
patrz: JEZDECZNY
– Nic na tym, choć w prawie uczeni jurysperytowie inaczej opisują sprawiedliwość [...]. PetrSEt 483.
patrz: JURYSPERYT
– Jako z przygody uczynek i nie chcący ma być rozumian, o tym jurysprudentowie dostatecznie uczą [...]. PetrSEt 536.
– Pozwał Zyd Chrześciániná do Kádeia Turczyná. Sędzia wysłuchawszy rzecz/ táki dekret dał. PetrSEt 390b.
patrz: KADEJ
– Nieprzystoi szláchcie kostek/ kart gráć: tańcow Włoskich/ piłek/ balonow się chwytać: gdyż kárt y kostki kostyrom/ kártownikom/ y ludziom nikczemnym y prożnym przystoią: galardy skákać/ piłki, bálony gráć/ ácz piękna rzecz iest młodemu/ wszakże na to mieysce potrzebnieysza y przystoynieysza/ kopią do pierścieniá gonić/ ná koniu ieździć/ y co się wyższey námieniło. PetrSEt 300.
– Wiele iest namiętnośći ogułem. NAmiętnośći likiem trudno wypowiedźieć: gdyż rozmaićie ich wyliczaią Authorowie: Thomas liczy ich iedennaśćie. Cicero czterech liczy przednieyszych/ od ktorych insze pochodzą: Frasunek/ boiaźń/ radność/ chćiwość. PetrSEt 134.
patrz: LIK
– Iesli mowiemy o łácnośći do przyięćia cnot y złośći/ te mamy z przyrodzenia [...]. PetrSEt 121.
patrz: ŁACNOŚĆ
– Dla czego ná człowieká więtsze biią namiętnośći. 1. A iesli przyczyny tego chcesz wiedźieć: Pierwsza iest/ iż ma subtelnieysze smysły tknienia/ ma bárzo czuyne/ co z łektania ktorego źwierzętá nie maią znáć: y smák ma rozmáity: bo bydło pewną ma karmią swoię/ a człowiek rozmáitą. PetrSEt 141.
– Bo tám iuż vstaią markotania przeciwko krolom/ bunty/ rozruchy/ woyny domowe/ gdzie to bywa zachowano. PetrSEt 379b.
patrz: MARKOTANIE
– Przeto mowią: Nie tak sromotá, gdy mąż sam przez się błądzi, iáko gdy niewiasta mężem swoim rządzi. PetrSEt 19.
patrz: MĄŻ
– Takich bowiem wino czyni: podczas miłosiernemi/ podczás okrutnemi/ czasem milczkámi. PetrSEt 407a.
patrz: MILCZEK
– Łákomi też/ áby byli bogátemi/ Alchimicką náuką chcą złoto czynić: záślepieni miłostką/ vdaią się do czarow/ do dyabłow/ aby przedsięwzięciu swemu/ to iest/ końcowi/ ktory przed się wzięli/ dosyć vczynili/ gdyż takie śrzodki prożne są/ y nie w naszey mocy. PetrSEt 208.
patrz: NAUKA
– Przeto mowią: Nie tak sromotá, gdy mąż sam przez się błądzi, iáko gdy niewiasta mężem swoim rządzi. PetrSEt 19.
patrz: NI, NIE, NIE
– [...] pies widząc sztukę mięsá/ może ią porwać abo niechać: tedyć bydlętom przynależy dobrowolnie czynić. PetrSEt 203a.
patrz: NIECHAĆ
– Co mowiemy o czci/ to też możem rozumieć o chwale/ záwołániu; o niesławie/ nieczci/ sromocie/ y despekcie. PetrSEt 319a.
patrz: NIECZEŚĆ
– Zdáłoby się to komu niepodobno/ gdy rzekę/ iż dobre vżywánie wolności/ iest vżywánie prawdziwey niewoley: wszákże gdy się pilnie rzeczy tey przypátrzysz/ obaczysz dobrze sczerą prawdę z tey miáry. PetrSEt 214.
– A insza rzecz jest czynić/ przez niewiádomość; insza niewiadomie (cosmy zwali wyższey nieostrożnie) czynić. [...] ktorzy co z gniewu czynią/ niewiádomie czynią: iednak nie z niewiadomości/ ale iakąś występną porywczością baczenie wywracaiącą. PetrSEt 195.
– Kto niewiadomie co zle vczyni/ tego nie karzą: Bo co się zstánie z niewiádomości nie iest grzechem. PetrSEt 393.
– Przeto mowią: Nie tak sromotá, gdy mąż sam przez się błądzi, iáko gdy niewiasta mężem swoim rządzi. PetrSEt 19.
patrz: NIEWIASTA
– Wszelka rzecz, ktorej pragniemy/ musi mieć płasczyk dobra/ ktorym sie okrywa: Bosmy ták dobro opisali. Dobro iest, ktorego wszytkie rzeczy prágną. PetrSEt 210.
patrz: PŁASZCZYK
– Jornandes zowie tamte kraje [Tatarów, Niemców, Skandynawów] pochwą ludzi. Olaus Magnus warstatem mianuje, gdzie się nawięcej ludzi rodzi. PetrSEt 123.
patrz: POCHWA
– abyśmy [...] tak śmiali byli, jako oni greccy panowie przeciwko Helenie, która wielkiemi słowy na urząd pochwaliwszy, na ostatek powiedzieli: Chociajże tak zacna i gładka jest, przedsię jej zaniechać. PetrSEt 361 (285a).
patrz: POCHWALIĆ
– [...] godna jest pilnej pamięci nauka Arystotelesowa, abyśmy się strzegli i chronili we wszytkich sprawach tego, co jest miło, i rozkoszy, żebyśmy przeciwko rozkoszy od siebie oddalaniu tak śmiali byli, jako oni greccy panowie przeciwko Helenie, którą wielkiemi słowy na urząd pochwaliwszy, na ostatek powiedzieli: Chociajże tak zacna i gładka jest, przedsię jej zaniechać. PetrSEt 361 (285a).
patrz: POCHWALIĆ
– Jako biegłości osiadania konia służy rymarstwo, siodlarstwo, kowalstwo podkuciem konia i insze rzemięsła, które naczynia i potrzeby do jazdy robią. PetrSEt 588.
patrz: PODKUCIE
– Dobroć dwojaka jest: jedna prawdziwa [...]; druga powierzchnia [powierzchowna], która zwykła złości zwierzchnią dobrocią zakrywać wnętrzn: abo słowy, abopodrzutną dobrocią farbować. PetrSEt 205.
patrz: PODRZUTNY
– Ale roskosz nie trzyma się baczenia/ nie pátrzy co przystoi/ byle swe przewiodłá: gniew przy baczeniu bywa: Bo wiele w zapálczywośći pohámowáli się: táki był Sokrates/ gdy mowił: Skarałbym ćię/ gdybym się był nie rozgniewał. PetrSEt 128.
– Co tym porządkiem wypowiedziawszy w drugiej części ksiąg poczyna o cnotach pojedynkownie mówić: o męstwie we czterech rozdziałach [...], a o wstrzymawałości we trzech ostatnich. PetrSEt 215.
– Na tym mieyscu mogą być napominánia/ karánia/ popráwiánia oycowskie/ abo przyiaćielskie. PetrSEt 121.
– Tu się postrzec potrzeba, iż ogólna abo pospolita sprawiedliwość, która się zamyka w statuciech i prawiech, ma być poprawowana od osobnej abo szczególnej sprawiedliwości... PetrSEt 566-567.
– Bo ludzie gdy mieszkáią z sobą spolnie/ po ludzku mieszkáią. Gdy zaś osobno mieszkáią/ po bestyalsku/ y po bydlęcu mieszkáią/ musząc na poły nágo chodzić/ surowe rzeczy ieść: bosso chodzić. PetrSEt 392.
– Przeto mowią: Nie tak sromotá, gdy mąż sam przez się błądzi, iáko gdy niewiasta mężem swoim rządzi. PetrSEt 19.
patrz: PRZEZ
– [...] gdy człowiek roskazuie y panuie/ dotąd dobra vżywa/ dokąd to czyni/ co woley y roskazaniu Bożemu iest przyzwoita [...]. PetrSEt 215.
patrz: PRZYZWOITA
– W tych końcách czyny lepsze są/ niżli gołe spráwy: dla tego/ iż spráwy są dla czynow: dla czego lepszy iest dom/ niżli rąbánie ciesielskie/ iż rąbánie bywa czynione dla domu: lepsze płotno/ niżli sámo tkánie. PetrSEt 46.
– Liczbą rządźcow, iź w Oekonomiey ieden w Polityce wiele rządźcow iest. PetrSEt 44.
– Przeto mowią: Nie tak sromotá, gdy mąż sam przez się błądzi, iáko gdy niewiasta mężem swoim rządzi. PetrSEt 19.
patrz: RZĄDZIĆ
– Przeto mowią: Nie tak sromotá, gdy mąż sam przez się błądzi, iáko gdy niewiasta mężem swoim rządzi. PetrSEt 19.
patrz: SROMOTA
– Strachy iedne przewyższaią siłę ludzką/ iż się ich vstrzedz nie może żaden: iako iest błyskawica/ drżenie ziemie/ powodz: te są rzeczy straszne/ y boi się ich każdy człowiek rozumny. PetrSEt 237.
patrz: STRACH
– Gdy ná nas iáki áffekt/ ábo namiętność ma przypáść; pierwey się nam iaka rzecz nágadza/ ktora nas porusza: Náprzykład/ krzywdá ábo co takowe[g]o insze[g]o/ tá gdy będzie/ rusza władze smysłow ktore poznawaią/ że krzywdá iest: potym iaka krzywda: oż niesie zá sobą złe/ abo dobre/ vciechę/ abo bol; ktorą poznawszy/ dopiero się wzrusza chęć vchronienia się złego/ abo ćwiczenia się dobrego: w ktory[m] wzruszeniu duchy w ciele mienią się/ ktore są subtelniuchną krwią ciała/ a zá tákim duchow mienieniem/ bárwiczká ná ciele mieni się też rozmáicie/ iáko w gniewie szyiá y twarz się zá czerwieni/ y iskry w oczach świecą się/ kozieł rogi ná czele stáwia. etc. W boiáźni zaś blednieie człowiek/ drży/ zębami tupa. etc. PetrSEt 163.
– Przeto mowią: Nie tak sromotá, gdy mąż sam przez się błądzi, iáko gdy niewiasta mężem swoim rządzi. PetrSEt 19.
patrz: SWÓJ
– Gdy ná nas iáki áffekt/ ábo namiętność ma przypáść; pierwey się nam iaka rzecz nágadza/ ktora nas porusza: Náprzykład/ krzywdá ábo co takowe[g]o insze[g]o/ tá gdy będzie/ rusza władze smysłow ktore poznawaią/ że krzywdá iest: potym iaka krzywda: oż niesie zá sobą złe/ abo dobre/ vciechę/ abo bol; ktorą poznawszy/ dopiero się wzrusza chęć vchronienia się złego/ abo ćwiczenia się dobrego: w ktory[m] wzruszeniu duchy w ciele mienią się/ ktore są subtelniuchną krwią ciała/ a zá tákim duchow mienieniem/ bárwiczká ná ciele mieni się też rozmáicie/ iáko w gniewie szyiá y twarz się zá czerwieni/ y iskry w oczach świecą się/ kozieł rogi ná czele stáwia. etc. W boiáźni zaś blednieie człowiek/ drży/ zębami tupa. etc. PetrSEt 132.
patrz: SZYJA
– [...] kogo Wstrzymawáłym zowiemy y trzeźwiem/ nie może być piiánicą. PetrSEt 384a.
– Vgadzánie Platoná z Aristotelesem. PetrSEt 66 marg.
patrz: UGADZANIE
– Zá tym mowiemy/ iż cnotá nałog smysłowey żądze/ to iest/ przynależącey do żądze smysłow/ ábysmy go odłączyli od mądrośći/ vmieiętnośći/ y inszych nałogow vmysłowych. PetrSEt 144.
patrz: UMYSŁOWY
– Wolności imię bierzemy miasto tego/ co dobrowolnie się dzieje. Bo kto co czyni dobrowolnie/ wolnie y z wolnością czyni: w ktorym wyrozumieniu bydlętá y zwierzętá nieme/ y dzieci wolney wolności vżywać mowiemy [...]. PetrSEt 210b.
patrz: WOLNIE, WOLNO
– Lecz mężny y wielkieg[o] sercá człowiek będąc/ lękliwość nátury depce/ y zátłumia/ vsilność bolow wzgárdza/ żadney przykrości w śmierci (wszytek w vważaniu cnoty/ y poczćiwości zabawiony) nie czuie: owszem podczas/ srogą śmierć z wesołą twarzą/ y z rádością podeymuie. PetrSEt 242.
– Bo kto mężny/ iest spráwiedliwy przećiwko oyczyznie/ y sobie: kto wstrzymawáły/iest sobie sprawiedliwy: kto zaś skąpy/ źmieńdak/ iest niespráwiedliwy: bo do śiebie wszytko dobre garnie/ ktore dla wszytkich nátura vczyniła: tákże o inszych cnotach rozumieć masz/ y przeciwnych cnotom spráwách PetrSEt 371.